Page 312 - โบราณคดีและประวัติศาสตร์ในประเทศไทย ฉบับคู่มือครูสังคมศึกษา
P. 312
ด้วยรูปลักษณะทำงสถำปัตยกรรมที่ต่ำงไปจำกปรำสำทเขมร
โดยทั่วไปท ำให้นักโบรำณคดีชำวฝรั่งเศสบำงท่ำนเชื่อว่ำ ปรำสำทแม่บุญ
ตะวันตกนี้ นอกจำกจะใช้เป็นศำสนถำนประดิษฐำนรูปเคำรพของเทพเจ้ำที่
แสดงย ้ำว่ำบำรำยตะวันตกคือมหำสมุทรอันศักดิ์สิทธิ์อย่ำงแท้จริงแล้ว อำจจะ
ใช้เป็นสถำนที่วัดระดับน ้ำในบำรำยด้วย เพรำะมีกำรค้นพบว่ำรูปศิวลึงค์ที่
ประดิษฐำนอยู่กลำงสระนั้น นอกจำกจะมีรูปลักษณะต่ำงไปจำกรูปศิวลึงค์
โดยทั่วไปแล้วยังถูกประดิษฐำนไว้ในลักษณะที่ต่ำงกันอีกด้วย คือเป็นศิวลึงค์ที่
ภำยในกลวงและประดิษฐำนอยู่ในลักษณะที่คว ่ำลง ส่วนที่เป็นแปดเหลี่ยมอยู่
ด้ำนบนส่วนปลำยที่เป็นทรงกลมอยู่ด้ำนล่ำง และมีส่วนปลำยของทรงกลมนั้น
ยังเชื่อมต่อกับท่อส ำริด ซึ่งทอดยำวลอดใต้สระออกไปยังบำรำย เมื่อระดับน ้ำ
ในบำรำยค่อยๆ สูงขึ้นน ้ำก็จะค่อยๆ ไหลผ่ำนท่อส ำริดเข้ำสู่องค์ศิวลึงค์จนเต็ม
ดังนั้นศิวลึงค์องค์นี้นอกจำกจะท ำให้น ้ำในบำรำยศักดิ์สิทธิ์แล้วคงจะท ำหน้ำที่
เป็นตัวบอกถึงขีดควำมสำมำรถของบำรำยในกำรเก็บกักน ้ำและกำรจ่ำยน ้ำ
คล้ำยๆ กับ nilometres ซึ่งเป็นเครื่องวัดระดับน ้ำของอียิปต์โบรำณ
ส ำหรับสิ่งก่อสร้ำงที่ส ำคัญในรัชกำลนี้ นอกจำกปรำสำทบำปวนซึ่ง
สร้ำงขึ้นเพื่อใช้เป็นศำสนบรรพตประจ ำรำชธำนีและปรำสำทแม่บุญตะวันตก
ที่สร้ำงขึ้นกลำงบำรำยตะวันตกแล้ว ยังมีสถำนที่ส ำคัญอีก ๒ แห่งคือ ที่บริเวณ
เพิงหินริมฝั่งแม่น ้ำและแผ่นหินท้องแม่น ้ำบนเขำพนมกุเลนและพนมกบำล
สเปียน ซึ่งเป็นแหล่งต้นน ้ำส ำคัญของแม่น ้ำที่ไหลผ่ำนลงมำหล่อเลี้ยงที่รำบ
บริเวณเมืองพระนคร บริเวณดังกล่ำวนี้มีภำพสลักรูปเคำรพของเทพเจ้ำอัน
ศักดิ์สิทธิ์ ได้แก่ พระนำรำยณ์บรรทมสิทธุ์ ก ำเนิดพระพรหม พระอิศวรและ
พระอุมำประทับเหนือโคนนทิ และศิวลึงค์จ ำนวนมำกมำยที่เรียกกันว่ำศิวลึงค์
พันองค์ จำรึกที่พบในแหล่งท ำให้ทรำบว่ำภำพสลักดังกล่ำวสร้ำงขึ้นในรัชกำล
ของพระเจ้ำอุทัยทิตยวรมันที่ ๒ กำรสลักภำพดังกล่ำวขึ้นคงมีวัตถุประสงค์ที่
ท ำให้บริเวณที่เป็นแหล่งต้นน ้ำที่เกี่ยวข้องกับระบบกำรชลประทำนของเมือง
พระนครเป็นสถำนที่ศักดิ์สิทธิ์ น ้ำที่ไหลผ่ำนลงมำเป็นน ้ำศักดิ์สิทธิ์ที่น ำควำม
มั่นคั่งอุดมสมบูรณ์มำสู่รำชธำนีและชำวเมืองนั่นเอง เมื่อพระเจ้ำอุทัยทิตย
[๓๐๑]
