Page 474 - ตำราโบราณคดีอินเดีย

โบราณคดีอินเดีย | 466

- อิทธิพลอิหร่าน (ศิลปะปาเถียน, ศิลปะกุษาณะ, ศิลปะสัสสาเนียน)
- อิทธิพลอินเดียช่วงหลัง ศิลปะคุปตะและหลังคุปตะ ได้ส่งอิทธิพลมายังศิลปะ

คันธาระช่วงหลัง ทําให้ศิลปะคันธาระช่วงหลังนิยมทําประติมากรรมลอยตัว มีลักษณะอ่อนช้อย
นุ่มนวล

ร ั นาการของ ระติ ากรร บบคัน าระ

- ประติมากรรมรุ่นเก่ามักสลักด้วยหินชีสต์ มีลักษณะแข็งกระด้างแสดงความรู้สึกเกินจริง
- ต่อมาอิทธิพลพุทธศาสนาทําให้ศิลปะเริ่มมีชีวิตจิตใจ เช่น ประติมากรรมที่พบที่เมือง

Hadda ประเทศอาฟกานิสถาน มีลักษณะคล้ายคลึงศิลปะกรีก เช่น ภาพพระพุทธองค์อยู่ท่ามกลาง
ใบไม้บนหัวเสาแบบโรมัน

- มีลักษณะเป็นของตัวเองแสดงชีวิตจิตใจ

ระติ ากรร ก ช่าง รา (คริ ต ตวรร ที 1-4/ ท ตวรร ที 6-9)
จากตําแหน่งที่ตั้งของเมืองมถุราที่เหมาะสม คือตั้งอยู่บน ั งขวาของแม่น้ํายมุนา และยังอยู่

บริเวณจุดบรรจบกันของเส้นทางทางบก (ถนน) จากทางเหนือ (อุตตรบถ) และทางใต้ (ทักษินาบถ) จึงทํา
ให้มถุราเป็นศูนย์กลางการค้าที่สําคัญ นอกจากนี้ยังเป็นเมืองสําคัญทางศาสนา (ทั้งพราหมณ์ พุทธ และ

เชน) และศิลปกรรม

ศิลปะมถุรา แบ่งเป็น 2 ช่วงคือ สกุลช่างมถุรา ในราชวงศ์กุษาณะ (คริสต์ศตวรรษที่ 1-3/
พุทธศตวรรษที่ 6-8) และสกุลช่างมถุราในราชวงศ์คุปตะ (หลังคริสต์ศตวรรษที่ 3/ พุทธศตวรรษที่ 8)

ในช่วง 200 ป ก่อนคริสตกาล-ค.ศ. 300 (ราวพุทธศตวรรษที่ 4-8) มถุราและวิทิศาเป็น

ศูนย์กลางที่สําคัญของประติมากรรม โดยเฉพาะอย่างยิ่งในอินเดียเหนือ ในสมัยกุษาณะมถุราเป็น
ศูนย์กลางสําคัญของการค้าระหว่างเมืองต่าง ๆ ในแคว้นกป ศะกับเมืองในลุ่มแม่น้ําคงคา เช่น ปา ลีบุตร

ไวสาลี ศราวัสตี รวมทั้งเมืองทาง ั งตะวันตกซึ่งมีเมืองท่าที่สําคัญคือ เมืองภรุกัจฉะ (Bharukaccha)

นอกจากนี้ยังเป็นศูนย์กลางของงาน มือ กิจกรรมทางศาสนา และการผลิตงานศิลปะ
สกุลช่างคันธาระ และมถุราอยู่ภายใต้อุปถัมภ์ของกษัตริย์ราชวงศ์กุษาณะ เป็นสองสกุล

ช่างแรกที่สร้างพระพุทธรูป (ซึ่งมีการโต้แย้งระหว่างนักวิชาการว่าสกุลช่างใดเป็นสกุลแรกที่เริ่มสร้าง) มีผู้
สันนิษฐานว่าพระพุทธภาพที่กําเนิดขึ้นในสกุลช่างมถุราอาจเนื่องมาจากการที่ศาสนาเชนได้ผลิตแผ่น

ภาพสลัก รูปเคารพของตีรถังกรเปลือยประทับนั่งสมาธิ จากหินทรายสีชมพูที่มีจุดประสีขาว และจากสิ่ง
9
นี้เองที่อาจทําให้ชาวพุทธสร้างพระพุทธรูปขึ้น หรืออาจได้แรงบันดาลใจมาจากรูปยักษี-ยักษาที่มีอยู่
ก่อนหน้านี้ สกุลช่างมถุราอาจเริ่มขึ้นราวตอนปลายของศตวรรษที่ 1 ก่อนคริสตกาล (พุทธศตวรรษที่ 4)

9 Basham, A. L., The Wonder That Was India (Fontana, 1967), p. 369.