Page 197 - จากชีวกโกมารภัจจ์ถึงไภษัชยคุรุ

189

ขันหรือภาชนะทรงขัน สำริด ขนาดเส8นผ9าศูนยSกลาง 20 ซม. ได8จากการขุดแต9งโบราณสถานหมายเลข 11
เมืองศรีมโหสถ อ.ศรีมโหสถ จ.ปราจีนบุรี เป'นภาชนะใส9น้ำมนตSหรือบรรจุเครื่องสังเวย
ใช8ในพิธีกรรมทางพุทธศาสนา (วัชรยาน) ใกล8ขอบปากมีจารึกอักษรขอม 1 บรรทัด
ข8อความว9า “ไทยธรรมของพระบาทกมรเตงอัญ ศรีวิเรนทราธิปติวรมัน ถวายแด9กมรเตงชคตศรีวิเรศวร

ณ สังโวก ใน 1109 ศก (พ.ศ. 1730) ”
(กรมศิลปากร, 2542: 83)

ในที่นี้ขอยกตัวอย9างอโรคยศาลาที่พบในดินแดนประเทศไทยพอเป'นสังเขป เพื่อแสดงให8เห็นถึง
การกระจายตัวของอาโรคยศาลา ตลอดจนหลักฐานโบราณวัตถุประเภทต9าง ๆ ซึ่งส9วนใหญ9พบจากการ

ขุดแต9ง และทำให8เข8าใจถึงบริบทของรูปเคารพต9าง ๆ ที่สัมพันธSกับอโรคยศาลา

จังหวัดนครราชสีมา

พบอโรคยศาลาจำนวน 7 แห9ง คือ ปราสาทเมืองเก9า ต.โคราช อ.สูงเนิน, ปรางคSครบุรี ต.ครบุรี

ใต8 อ.ครบุรี, ปรางคSบ8านปรางคS ต.หินดาด อ.ห8วยแถลง, ปราสาทบ8านปราสาท ต.เมืองปราสาท
อ.โนนสูง, ปรางคSพลสงคราม ต.พลสงคราม อ.โนนสูง, กุฏิpษี ต.ประตูชัย อ.พิมาย และปราสาทนางรำ

ต.นางรำ อ.ประทาย ขอยกตัวอย9างเพียงบางแห9ง ดังนี้

ปรางคFพลสงคราม ต.พลสงคราม อ.โนนสูง จ.นครราชสีมา หรือปรางคFสระเพลง

ประกอบด8วยปรางคSประธานสร8างด8วยอิฐและศิลาแลง บรรณาลัย กำแพงแก8ว และซุ8มประตู
พ.ศ. 2546 ขุดพบประติมากรรมบุรุษกุมวัตถุในพระหัตถS (2 องคS) รูปพระไภษัชยคุรุ (เดิมตีความว9าคือ

วัชรธร?) เศียรพระโพธิสัตวSอวโลกิเตศวร เศียรพระยม เศียรพระวัชรปาณี รูปนางปรัชญาปารมิตา และ

แม9พิมพSพระตรีกาย (ทิพยSวรรณ วงศSอัสสไพบูลยS, 2555: 176)