Page 192 - จากชีวกโกมารภัจจ์ถึงไภษัชยคุรุ

184

บทที่ 7

ไภษัชยคุรุในประเทศไทย

วัฒนธรรมเขมรสมัยเมืองพระนครในประเทศไทย

เป'นที่ทราบกันโดยทั่วไปแล8วว9า ในอดีตที่ผ9านมาดินแดนประเทศไทยได8รับอิทธิพลทางสังคม

และวัฒนธรรมของวัฒนธรรมเขมร โดยเฉพาะอย9างยิ่งทางภาคตะวันออกเฉียงเหนือของประเทศไทย
อิทธิพลดังกล9าวมีมาตั้งแต9สมัยก9อนเมืองพระนครจนถึงสมัยเมืองพระนคร

หลักฐานจากจารึกแสดงให8เห็นว9าดินแดนประเทศไทยมีความสัมพันธSกับเขมรโบราณมาตั้งแต9
ราวพุทธศตวรรษที่ 12 เช9น จารึกบ8านวังไผ9 จ.เพชรบูรณS จารึกถ้ำเป'ดทอง อ.นางรอง จ.บุรีรัมยS จารึกวัด

ศรีเมืองแอม จ.ขอนแก9น จารึกปากมูลและจารึกวัดสุป\ฏนาราม จ.อุบลราชธานี และจารึกช9องสระแจง

อ.อรัญประเทศ จ.สระแก8ว
ในสมัยเมืองพระนคร ราวกลางพุทธศตวรรษที่ 15 – ต8นพุทธศตวรรษที่ 16 ได8พบจารึกจำนวน

มาก ที่สำคัญ เช9น จารึกบ8านพุทรา อ.เมืองนครราชสีมา จารึกปราสาทหินพนมรุ8ง จ.บุรีรัมยS หลังจากนั้น
ในช9วงพุทธศตวรรษที่ 16 ได8พบจารึกที่แสดงถึงความสัมพันธSระหว9างดินแดนประเทศไทยกับอาณาจักร

เขมรจำนวนมาก ซึ่งบางหลักอาจแสดงให8เห็นถึงอิทธิพลทางการเมืองเหนือดินแดนประเทศไทยทั้งใน

ภาคกลางของประเทศไทยที่มีเมืองละโว8เป'นศูนยSกลาง (เช9น จารึกศาลสูง จ.ลพบุรี) และภาค
ตะวันออกเฉียงเหนือที่มีเมืองพิมาย จ.นครราชสีมา เป'นศูนยSกลาง (เช9น จารึกปราสาทหินพิมาย

เป'นต8น) ในขณะที่จารึกปราสาทหินพนมรุ8ง 3 มีข8อความที่แสดงให8เห็นว9า บริเวณที่ราบลุ9มแม9น้ำมูลตอน

เหนืออาจเป'นที่ตั้งของราชวงศSมหิธรปุระ ซึ่งต9อมาเป'นราชวงศSสำคัญของอาณาจักรเขมร และมี
ความสัมพันธSกับพระเจ8าชัยวรมันที่ 7 สำหรับในสมัยของพระเจ8าชัยวรมันที่ 7 นั้น เราได8ทราบแล8วว9าได8

ปรากฏหลักฐานทั้งโบราณวัตถุ-โบราณสถานจำนวนมากในดินแดนประเทศไทย ที่สำคัญที่สุดคือ
หลักฐานเกี่ยวกับอาโรคยศาลา ซึ่งเป'นประเด็นในการศึกษาครั้งนี้

ดังที่ได8ทราบถึงความเป'นมาและหลักฐานประเภทต9าง ๆ ของอโรคยศาลาในวัฒนธรรมเขมรที่

พบในประเทศกัมพูชามาแล8ว จะเห็นได8ถึงบทบาทและความสำคัญของอาโรคยศาลาต9อศิลปวัฒนธรรม
ตลอดจนการเมืองการปกครองของเขมรในสมัยพระเจ8าชัยวรมันที่ 7 ได8อย9างชัดเจน สำหรับในประเทศ

ไทยนั้นได8พบหลักฐานโบราณคดีที่เกี่ยวข8องกับการนับถือพระไภษัชยคุรุเป'นจำนวนมาก โดยเฉพาะ
อย9างยิ่งทางภาคตะวันออกเฉียงเหนือของประเทศไทย หลักฐานที่เด9นชัดที่สุดคือ “ศาสนสถานประจำ

โรงพยาบาล” หรือ “อาโรคยศาลา” นอกจากนั้นเป'นโบราณวัตถุประเภทต9าง ๆ ที่มีจารึกที่แสดงให8เห็น

ว9าเป'นของที่อุทิศแก9โรงพยาบาล พบกระจายตัวอยู9โดยอาจไม9ได8พบในศาสนสถาน อาจกล9าวได8ว9า
หลักฐานที่พบในประเทศไทยนั้นมีจำนวนมากและได8รับความสนใจศึกษาค8นคว8ามากกว9าหลักฐานที่ได8

พบในประเทศกัมพูชา ซึ่งได8ทำให8เกิดความกระจ9างชัดและช9วยคลี่คลายบางประเด็นป\ญหาที่เคยสงสัย

กันมาให8ชัดเจนขึ้น โดยเฉพาะอย9างยิ่งเกี่ยวกับประติมานวิทยาของพระไภษัชยคุรุ