Page 188 - จากชีวกโกมารภัจจ์ถึงไภษัชยคุรุ

180

นะ) ซึ่งแสดงใหCเห็นวFา ประติมากรรมดังกลFาวเดิมคงเสียบลงบนฐานรูปเคารพ หลักฐานโบราณคดีที่

กลFาวถึงนี้เปQนหลักฐานสำคัญที่ไดCพบในประเทศไทยเชFนเดียวกัน (ดูในสFวนที่เกี่ยวกับประเทศไทย) ซึ่งไดC

พบหลักฐานที่คFอนขCางชัดเจนและสนับสนุนขCอสันนิษฐานดังกลFาว รูปเคารพของไภษัชยคุรุนี้ยังไดCขุดพบ
ในแหลFงอื่นอีกเชFนที่บันทายกเด็ย (Latinis et al, 2018: 82-98)

ประติมากรรมชิ้นหนึ่งซึ่งคณะวิจัยสันนิษฐานวFาเปQนประติมากรรมของพระไภษัชยคุรุ (และ

กลFาววFาเปQนชิ้นแรกที่พบในโรงพยาบาล) ประติมากรรมดังกลFาวชำรุดเหลือเพียงลำตัวทFอนลFาง (จาก
หนCาทCองลงมา) คงเหลือแตFสFวนขา มือและฐาน พระองค^ประทับนั่งบนขนดนาค (นาคปรก?) มือถือของ

บางอยFางที่อาจเปQนผลไมCหรือตลับยา
ประติมากรรมหินทราย (พระโพธิสัตว^) อีกชิ้นหนึ่ง ชำรุดแยกเปQน 2 ชิ้น (สFวนเศียรและลำตัว

พรCอมฐาน) รวมความสูงประมาณ 50-60 เซนติเมตร สามารถตFอเปQนชิ้นเดียวกันไดC อาจเปQน

ประติมากรรมของสุริยไวโรจนะ หรือจันทรไวโรจนะ ซึ่งลักษณะที่ปรากฎของรูปเคารพดังกลFาวเคยพบ
จากที่อื่นมาแลCว ประติมากรรมดังกลFาวอยูFในลักษณะประทับนั่งบนฐานบัว พระหัตถ^ทั้งสองซึ่งยกขึ้นใกลC

อุระถือสิ่งของบางอยFางที่มีลักษณะกลม หรือทรงกระบอก ซึ่งอาจเปQน หมCอ หรือ ผลไมC (หมCอหรือกลัก
ทรงกระบอกอาจเปQนหมCอบรรจุยา)

ผูCวิจัยใหCขCอสังเกตวFา ลักษณะของกลักยาดังกลFาวอาจสัมพันธ^กับ กลักใสFสารปรอท (mercury

2
jar) ของจีน ที่ฐานของรูปเคารพมีเดือยสำหรับเสียบลงในฐานที่ตั้งรูปเคารพแยกกัน ซึ่งที่นี่ไมFพบ (แตFใน
ประเทศไทยไดCพบฐานรูปเคารพรูปสี่เหลี่ยมผืนผCาที่มีความยาว มีรูสำหรับเสียบรูปเคารพ 3 รูป ซึ่งเขCา

กันไดCดีกับประติมากรรม 3 รูป ที่ถูกกลFาวถึงในจารึก) ผูCวิจัยสันนิษฐานวFาอาจเปQนพระโพธิสัตว^สุริยไว

โรจนะ หรือ จันทรไวโรจนะ (Latinis et al, 2018: 83)

2 ขCอที่นFาสังเกตคือ กลักยาที่พระโพธิสัตว^ถือ มีลักษณะคลCายกลักยาใสFสารปรอทของจีน สิ่งนี้อาจใชCศึกษาไดC
ถึงที่มาของแนวคิดการนับถือพระไภษัชยคุรุและลักษณะทางศิลปะวFามาจากจีน (หรือธิเบต) ไดCหรือไมF ?