Page 120 - วัชรยานยันตระ
P. 120
สถูปจ าลองสลักจากหินก้อนเดียวที่พุทธสถานอุทัยคิรี
รูปเคารพและประติมานวิทยาในรัฐโอริสสา
แม้ว่ารูปเคารพวัชรยานตันตระในโอริสสาและทางตะวัน
ออกเฉียงเหนือของอินเดียส่วนใหญ่จะมีลักษณะทางประติมานวิทยาตรงกับ
ั
สาธนะในสาธนมาลาและนิษปนนโยคาวลี แต่ก็มีจ านวนหนึ่งที่มีลักษณะ
แตกต่างไปจากที่ระบุไว้ในคัมภีร์เหล่านั้น
ที่อฉุตรัชปุระ (Achutrajpur) พบกลุ่มประติมากรรมส าริด ทั้งเนื่อง
ในพุทธศาสนา ศาสนาฮินดู และศาสนาเชน ประติมากรรมในพุทธศาสนา
บางชิ้นมีจารึกคาถา ซึ่งก าหนดอายุได้ราวพุทธศตวรรษที่ 14, 15 และ16
นอกจากพระพุทธรูปแล้ว ยังมีเทพในพุทธศาสนา เช่น วัชรสัตว์ และเหรุกะ
แสดงว่า วัชรยานแพร่หลายอยู่ในดินแดนนี้ จากจารึกแผ่นทองแดงที่บันปุร
(Banpur) ของ “โสมวังสี” (Somavamsi) ในพุทธศตวรรษที่ 16 แสดงให้เห็น
ว่าในขณะนั้น ตาราเป็นเทพีที่มีบทบาทส าคัญ (Mitra, 1971: 225)
ลักษณะเด่นอย่างหนึ่งของรูปเคารพในโอริสสา คือ มักไม่ท าตามที่
กล่าวไว้ในคัมภีร์ สิ่งที่โดดเด่นอีกอย่างหนึ่ง คือ ความนิยมเกี่ยวกับแนวคิด
ของ “มณฑล” ซึ่งประกอบด้วย 2 รูปแบบ คือ สถูป-มณฑล (มณฑลของ
110
