Page 121 - วัชรยานยันตระ
P. 121
สถูป) และมณฑลของรูปเคารพ แนวคิดเกี่ยวกับมณฑลเป็นที่นิยมในช่วง
พุทธศตวรรษที่ 13 - 14 ปรากฏหลักฐานของแนวคิดดังกล่าวอยู่ที่รัตนคีรี
อุทยคีรี และลลิตคีรี
มณฑลของสถูป (Stupa Mandala)
สถูป-มณฑล คือ สถูปที่มีรูปของธยาธิพุทธทั้ง 4 อยู่ตามทิศหลักทั้ง 4 ธยานิ
พุทธแต่ละองค์มีพระโพธิสัตว์บริวาร 2 องค์ ซึ่งประกอบเป็นมณฑลที่ 2 (คือ
มณฑลพระโพธิสัตว์ 8 องค์) นอกจากนี้อาจปรากฏ “ปรัชญา” หรือนาง
คู่บารมีของธยานิพุทธทั้ง 4 ด้วย (Behera, 1998: 57) ดังนี้
ธยานิพุทธ ประจ าทิศ พระโพธิสัตว์บริวาร
อักโษภยะ ทิศตะวันออก เมตไตรยะและสรรวานิวรณวิศกัมภิน
รัตนสัมภวะ ทิศใต้ สมันตภัทรและอากาศครรภ
อมิตาภะ ทิศตะวันตก โลเกศวรและวัชรปาณี
อโมฆสิทธิ ทิศเหนือ มัญชุศรีและกษิติครรภ
สถูปส าริด ประกอบด้วยเทพี 4 องค์ จากอจุตรัชปุร (Acutrajpur)
(ที่มา: Donaldson, 2001: fig.126)
111
