Page 155 - วัชรยานยันตระ
P. 155
เป็นที่ทราบกันโดยทั่วไปแล้วว่า “กุเวร” (บางครั้งเรียก ชัมภละ)
เดิมเป็นเทพแห่งความมั่งคั่งในศาสนาฮินดู ในพุทธตันตระ ชัมภละได้รับการ
จัดให้อยู่ในหลายสกุล รูปเคารพของชัมภลอาจปรากฏรูปพระธยานิพุทธ
รัตนสัมภวะ หรือ พระอักโษภยะ วัชรสัตว์ หรือ ธยานิพุทธทั้ง 5 ประดับบน
มงกุฎ ชัมภละในพุทธตันตระมีหลายบทบาท เช่น เป็นเทพคู่ของเทพี
วสุธารา หาริตี หรือในบทบาทของยิดัม (เทพผู้พิทักษ์) และธรรมบาล
(ธรรมปาละ) รูปเคารพของหาริตีและกุเวรหรือชัมภลนี้ ได้รับการนับถือใน
เบงกอล ซึ่งเป็นดินแดนแห่งตันตระเช่นกัน (Bhattasali, 1972: 34-35,67)
นักวิชาการเชื่อว่า จันทิปะวนสร้างถวายเทพกุเวร ซึ่งปรากฏรูปเคารพของ
พระองค์เหนือประตูทางเข้า)
จันทิเซวู (Chandi Sewu)
ตั้งอยู่ทางตะวันออกเฉียงเหนือของจันทิกะละสันบน
ั
ั่
ฝงขวาของแม่น ้าโอปก อายุราวต้นพุทธศตวรรษที่ 14 ศาสนสถานหันหน้า
ไปทางทิศตะวันออก ประกอบด้วยกลุ่มของอาคารหลายหลัง หลังกลาง (องค์
ประธาน) ล้อมรอบด้วยแถวของจันทิขนาดเล็ก (จันทิราย) 4 แถว ซึ่งรวม
แล้วมีถึง 240 หลัง (อันเป็นที่มาของชื่อ “เซวู” ที่แปลว่า “จันทิพันหลัง” –
Dumarcay, 1978: 45)
ศาสนสถานหลังกลาง มีผังรูปกากบาท ห้องกลางล้อมรอบด้วยห้อง
ขนาดเล็ก 4 ห้อง ผังของจันทิ ประธานแสดงถึง วัชรธาตุมณฑล ซึ่ง
ประกอบด้วย พระธยานิพุทธ 5 องค์ คือ พระธยานิพุทธไวโรจนะ (ทิศ
ท่ามกลาง) อีก 4 ห้องอุทิศถวายแด่พระธยานิพุทธ อีก 4 องค์ และศักติของ
พระองค์ (พระธยานิพุทธอักโษภยะ ทิศตะวันออก, พระธยานิพุทธอมิตาภะ
ทิศตะวันตก, พระธยานิพุทธรัตนสัมภวะ ทิศใต้ และพระธยานิพุทธ
อโมฆสิทธิ ทิศเหนือ) (Kempers, 1959: 54-56)
145
