Page 216 - วัชรยานยันตระ
P. 216
พระโพธิสัตว์ไมเตรยะองค์นี้มีลักษณะที่เข้ากันได้กับแนวคิดแบบ
ตันตระ คือมี 8 กร ซึ่งนักวิชาการบางคนกล่าวว่า ไม่เคยพบว่าคัมภีร์ใน
อินเดียเหนือมีการกล่าวถึงเมตไตรยะในลักษณะนี้ ดังนั้นจึงเสนอว่าแนวคิด
ในการสร้างรูปเคารพพระไมเตรยะ 8 กรนี้ อาจเริ่มเกิดขึ้นในกัมพูชา ทั้งยัง
กล่าวว่าลักษณะการท าสองกรล่าง (คล้ายประทานพรทั้งสองกร) ตรงกับที่มี
การกล่าวไว้ในคัมภีร์การัณฑวยุหะ (ซึ่งเป็นคัมภีร์ที่สรรเสริญพระโพธิสัตว์
อวโลกิเตศวร) ที่ว่าการท ากรในลักษณะดังกล่าวเป็นลักษณะของการแสดง
ถึงความกรุณา โดยที่กระแสน ้าจะไหลออกมาจากปลายนิ้วเพื่อเป็นการล้าง
บาปให้กับสัตว์โลกและปลดปล่อยภูตผี (Cort, 2010)
พระโพธิสัตว์ไมเตรยะองค์นี้ อาจมีความสัมพันธ์กับตันตระใน 2
แง่มุม คือ ความสัมพันธ์กับลัทธิโยคาจาร (ไมตรียนาถ) และการที่รูปเคารพ
มีจ านวนกรมาก (ตามแนวคิดตันตระ) สิ่งที่น่าสนใจอีกประการหนึ่ง คือ ใน
กัมพูชา (โดยเฉพาะสมัยก่อนเมืองพระนคร) เราได้พบประติมากรรมรูป
้
เคารพของไมเตรยะจ านวนมาก เช่น เมืองประโคนชัย (บ้านฝาย) ปราสาท
เขาปลายบัด อ าเภอละหานทราย จังหวัดบุรีรัมย์ (พุทธศตวรรษที่ 13 - 14)
เขาถมอรัตน์ เมืองศรีเทพ จังหวัดเพชรบูรณ์ (พุทธศตวรรษที่ 14) เป็นต้น
พระโพธิสัตว์ปรัชญาปารมิตา
พระนางปรัชญาปารมิตาในรูปแบบตันตระมีจ านวนเศียรและกร
จ านวนมาก (เช่น 11 เศียร 22 กร ซึ่งไม่เคยปรากฏก่อนพุทธศตวรรษที่ 18)
ตัวอย่างเช่น รูปเคารพพระนางปรัชญาปารมิตา 11 เศียร 22 กร ในลักษณะ
ประทับนั่งขัดสมาธิราบ นอกจากนี้ยังปรากฎรูปเคารพในลักษณะประทับยืน
พร้อมด้วยบริวารหรือโยคินีที่เรียกว่า “ปรัชญาปารมิตา-มณฑล” ด้วย
(Bunker, 2011: 392 - 394)
206
