Page 334 - วัชรยานยันตระ
P. 334
7.4 รูปเคารพในนิกายมหายาน-มหายานตันตระ
ในส่วนของรูปเคารพในนิกายมหายาน และมหายานตันตระใน
เมียนมา ยกตัวอย่างได้แก่
7.4.1 พระธยานิพุทธทั้ง 5
ดังเป็นที่ทราบแล้วว่า พุทธตันตระมีการจัดระบบรูปเคารพให้เข้า
กับระบบจักรวาล และให้ความส าคัญกับศักติ (พลังเพศหญิง) ในส่วนของ
ั
พระพุทธเจ้าซึ่งปรากฏพระองค์ในรูปของมนุษย์ (เช่น ศากยุนี ทีปงกรฯ)
เพื่อสั่งสอนสัตว์โลกแล้ว ยังมีการจัดกลุ่มพระพุทธเจ้า 5 พระองค์ที่เรียกว่า
พระชินะ หรือพระตถาคต หรือพระธยานิพุทธ โดยสืบเนื่องมาจากแนวคิด
ของขันธ์ 5 (รูป เวทนา สัญญา สังขาร วิญญาณ) อันเป็นพลังจักรวาลที่ไม่มี
จุดเริ่มต้นและจุดจบ พระธยานิพุทธทั้ง 5 ในวัชรยานจึงหมายถึงพลังจักรวาล
ที่หมู่บ้านกันเบทางตะวันออกของตะวันเต (Twante) ได้พบแผ่น
ั
หินซึ่งปจจุบันได้สูญหายไปแล้ว สลักภาพพระธยานิพุทธ 5 พระองค์ประทับ
นั่งบนฐานบัวอยู่เหนือภาพพระพุทธองค์และพระโพธิสัตว์ ซึ่งลักษณะของ
ภาพคล้ายคลึงกับประติมากรรมที่พบมากในรูปเคารพสมัยกลางในวังคะ
(เบงกอลตะวันออก) นอกจากนี้ยังพบที่มะโหพะ (Mahoba) ในอินเดียภาค
ั
กลางและที่วิกรมปุระ (ปจจุบันคือ Rampal) ทางใต้ของแดกกา (ภายใต้
ราชวงศ์จันทรา ยาทวะ (ยาทพ) และเสนะ อายุพุทธศตวรรษที่ 15-17 ซึ่ง
ดินแดนดังกล่าวมีการติดต่อกับเมียนมาทั้งทางบกและทางทะเล (เมียนมา
ตอนล่างและพุกาม-ทางบกและทางทะเล, อะระกัน –ทางบก) (Luce, 1969:
197)
7.4.2 พระโพธิสัตว์อวโลกิเตศวร
ประมาณพุทธศตวรรษที่ 12 รูปเคารพของโลกนาถได้ปรากฏขึ้นใน
เมียนมาโดยผ่านมาจากเบงกอล และเป็นที่นิยมทั่วไป ประติมากรรมเดี่ยว
ของพระองค์ปรากฏ ทั้งที่เป็นส าริดและพระพิมพ์ พบหลายแห่ง เช่น
324
