Page 221 - งานโบราณคดีใต้ร่มพระบารมีในหลวงรัชกาลที่ 9
P. 221
งานโบราณคดีใต้ร่มพระบารมีในหลวงรัชกาลที่ ๙
๘ เชียงใหม่ ได้ค้นพบโครงกระดูกม้าในหลุมเดียวกัน
กับโครงกระดูกมนุษย์ใต้ชั้นดินระดับลึกเกือบ ๒ เมตร
นับเป็นโครงกระดูกม้าโบราณโครงที่ ๔ ในวงการ
โบราณคดีไทยหลังจากที่เคยค้นพบโครงกระดูกม้า
ใน ๓ แหล่งเท่านั้นคือที่โคราช ลพบุรีและศรีสัชนาลัย
ดร.อ�าพัน กิจงาม นักโบราณคดีผู้เชี่ยวชาญด้าน
การวิเคราะห์กระดูกสัตว์ (zooarchaeologist) กรม
ศิลปากร ศึกษาเบื้องต้นแล้วให้ความเห็นว่ากระดูกม้า
ที่พบอยู่ในชั้นทับถมเดียวกับเครื่องถ้วยจีนทาน�้าเคลือบ
สีทองที่ก้นภาชนะน่าจะมีอายุราวพุทธศตวรรษที่ ๑๘
ตรงกับจีนสมัยราชวงศ์ซ่ง (สุ้ง-ซ้อง) สอดคล้องกับ
หลักฐานเอกสารทางด้านประวัติศาสตร์จากต�านาน
“พื้นเมืองแสนหวี” พบเนื้อหาในเอกสารเกี่ยวกับเส้น
ทาง “ม้าต่าง” จากจีนมายังดินแดนรัฐไทตอนเหนือ
ผนวกกับผลการวิเคราะห์โครงกระดูกม้าพบว่าเป็น
สายพันธุ์ม้ามองโกเลียหรือม้าเอเชียที่มีขนาดเล็ก มีต้น
ก�าเนิดจากไซบีเรียนานหลายพันปีก่อนจะเข้ามายังจีน
และได้แพร่พันธุ์สู่อุษาคเนย์ มีความว่องไวทนทานต่อ
สภาพภูมิประเทศในเขตร้อนได้ดี กระทั่งพัฒนากลาย
เป็น “ม้าไทย” หรือม้าแกลบ (pony) อันอาจจะเป็น
“แม่พันธุ์” ของม้าล�าปางก็เป็นได้
การจ�าแนกหลักฐานประเภทนิเวศวัตถุให้ชัดแจ้งขึ้น
ตามแนวพระราชด�ารัสของพระบาทสมเด็จพระปรมิ
นทรมหาภูมิพลอดุลยเดช นอกจากเป็นรูปแบบของ
สหวิชาการสัมพันธ์กับองค์ความรู้และวิธีการศึกษา
ด้านสัตววิทยาผสมผสานโบราณคดีแล้วนั้น การศึกษา
ดีเอ็นเอจากกระดูกสัตว์ที่พบในหลุมขุดค้น สามารถ
อธิบายต้นก�าเนิดของสิ่งมีชีวิต สายวิวัฒนาการของ
สิ่งมีชีวิต น�าไปเชื่อมโยงเรื่องราวที่เกิดขึ้นในอดีตได้
เป็นอย่างดี
ผลการวิจัยโดยการวิเคราะห์ไมโทคอนเดรียล
ดีเอ็นเอตัวอย่างชิ้นส่วนฟันของสุกรจากแหล่ง
โบราณคดีบ้านโป่งตะขบ อ�าเภอวังม่วง จังหวัดสระบุรี
ค้น จากข้อมูลการวัดดังกล่าวท�าให้สรุปได้ว่าสมัยโลหะ ผลจากการจ�าแนกและการศึกษาในเบื้องต้น พบว่า ก�าหนดอายุได้ราว ๓,๐๐๐ ปีมาแล้ว รวม ๑๓ ตัวอย่าง
ที่แหล่งโบราณคดีบ้านเชียงมีการเลี้ยงสัตว์อย่างน้อย ๒ กระดูกไก่จากแหล่งโบราณคดีขีดขิน อ�าเภอบ้านหมอ พบว่าตัวอย่างสุกรไทยโบราณและสุกรไทยปัจจุบันอาจ
ประเภทคือ วัว-ควาย และสุนัข อาจจะมีวัตถุประสงค์ จังหวัดสระบุรี แหล่งโบราณคดีบ้านเชียง อ�าเภอ มีต้นก�าเนิดมาจากสายวิวัฒนาการหลายสาย มีความ
เพื่อการใช้งาน คือการท�านาด�า และมีสุนัขเป็นสัตว์ หนองหาน จังหวัดอุดรธานี และแหล่งโบราณคดีโนน สัมพันธ์ใกล้ชิดกับสุกรป่าแถบภูมิภาคเอเชีย และบาง
เลี้ยงประจ�าบ้าน โดยควบคู่ไปกับการล่าสัตว์ป่าและ วัด อ�าเภอโนสสูง จังหวัดนครราชสีมา เพื่อน�ามาใช้ ตัวอย่างจัดอยู่ในกลุ่มเดียวกับสุกรเลี้ยงในประเทศแถบ
จับสัตว์ป่ามาบริโภคเป็นอาหารเช่นเดิม ศึกษาทั้งด้านรูปพรรณสัณฐานและขนาดที่ต่างกัน ภูมิภาคเอเชีย และจากการวิเคราะห์ MSN แสดงให้
ปี พ.ศ. ๒๕๔๖ โครงการวิจัยพหุสัมพันธ์ระหว่าง ระหว่างไก่ป่าและไก่บ้านในประเทศไทย ผลการศึกษา เห็นว่าสุกรไทยนาจะมีบรรพบุรุษมาจากสุกรเลี้ยงของ
คนกับไก่ เป็นโครงการอันเนื่องมาจากพระราชด�าริ ที่ได้ในขณะนี้พบว่ารูปพรรณสัณฐานและขนาดของ ประเทศจีนและเวียดนาม แสดงให้เห็นว่าน่าจะมีการ
ในเจ้าชายอากิฌิโนโนมิยา ฟูมิฮิโตะ แห่งประเทศ กระดูกไก่ป่าปัจจุบันและไก่จากหลุมขุดค้นไม่แตกต่าง เลี้ยงสุกรในบริเวณพื้นที่ของแหล่งโบราณคดีบ้านโป่ง
ญี่ปุ่น ภายใต้พระราชูปถัมภ์ในสมเด็จพระเทพรัตน กัน มีเพียงข้อสงสัยในเรื่อง รูปพรรณสัณฐานและขนาด ตะขบมาแล้วอย่างน้อย ๓,๐๐๐ ปีมาแล้ว หรือก่อน
ราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี เพื่อศึกษาวิจัยเรื่อง ของกระดูกไก่ป่าและไก่ฟ้าบางชนิด เช่น ไก่ฟ้าในสกุล หน้านั้น และยังพบว่าสุกรป่าในประเทศไทยอาจะเป็น
ความเชื่อของมนุษย์กับหลักการวิทยาศาสตร์ในเรื่อง Laphura เป็นต้น ว่ามีความใกล้เคียงกันอย่างยิ่ง ดัง บรรพบุรุษของสุกรไทยพื้นเมือง และน่าจะมีบรรพบุรุษ
วิวัฒนาการไก่ป่ามาเป็นไก่บ้านหรือไก่ชน จึงท�าให้ภาค นั้นจึงมีความจ�าเป็นในขณะนี้ที่ต้องด�าเนินการรวบรวม ร่วมกับสุกรป่าในแถบเอเชียตะวันออกเฉียงใต้
วิชาโบราณคดีด�าเนินการจัดท�า “คู่มือการวิเคราะห์ ข้อมูลและเก็บตัวอย่างรูปพรรณสัณฐานกระดูกไก่ฟ้า ปัจจุบันยังคงวิเคราะห์ไมโทคอนเดรียลดีเอ็นเอของ
กระดูกไก่” ขึ้นมา เพื่อใช้เป็นคู่มือส�าหรับการจ�าแนก และวัดขนาด เพื่อใช้ข้อมูลดังกล่าวยืนยันความแตก สุกรและสัตว์ประเภทอื่น ๆ อย่างต่อเนื่อง สามารถสกัด
แยกกระดูกไก่จากสัตว์ปีกชนิดอื่น ๆ หรือกระดูกสัตว์ ต่างระหว่างไก่ป่าและไก่ฟ้าที่พบในหลุมขุดค้นต่อไป ดีเอ็นเอจากตัวอย่างสุกรจากแหล่งโบราณคดีบ้านดุง
อื่น ๆ ที่มีขนาดใกล้เคียงกัน ส่วนหนึ่งของหนังสือเล่ม เมื่อปี พ.ศ. ๒๕๕๖ ที่เมืองโบราณเวียงท่ากาน และบ้านโนนวัด พบว่าทุกตัวอย่างเป็นสุกรชนิด Sus
นี้ น�าเสนอข้อมูลการวัดขนาดไก่ป่าและไก่เลี้ยงปัจจุบัน อ�าเภอสันป่าตอง จังหวัดเชียงใหม่ ส�านักศิลปากรที่ scrofa ส่วนตัวอย่างกระดูกประเภทวัว-ควาย
จากการตรวจสอบและวิเคราะห์ล�าดับดีเอ็นเอ พบ
221 ๒๒๑
