Page 238 - โบราณคดีและประวัติศาสตร์ในประเทศไทย ฉบับคู่มือครูสังคมศึกษา
P. 238
จารึกสมัยก่อนเมืองพระนครที่มีอายุราวพุทธศตวรรษที่ ๑๒
ที่ส ำคัญ ได้แก่
จารึกบ้านวังไผ่ อ าเภอวิเชียรบุรี จังหวัดเพชรบูรณ์ เป็นจำรึก
ภำษำสันสกฤต ที่มีพระนำมของพระเจ้ำภววรมันปรำกฏอยู่ด้วย จำรึกหลักนี้
ไม่มีศักรำช แต่เซเดส์ซึ่งเป็นผู้อ่ำนและแปลจำรึกหลักนี้เป็นคนแรก ได้ก ำหนด
อำยุศิลำจำรึกหลักนี้ไว้ในรำวพุทธศตวรรษที่ ๑๒ (โดยพิจำรณำจำกลักษณะ
ตัวอักษรที่ใช้จำรึก) และเชื่อว่ำพระเจ้ำภววรมันที่ปรำกฏอยู่ในจำรึกหลักนี้คือ
พระเจ้ำภววรมันที่ ๑ กษัตริย์เขมรสมัยก่อนเมืองพระนคร ที่เสด็จขึ้น
ครองรำชย์รำวพุทธศตวรรษที่ ๑๒
จารึกพระเจ้ามเหนทรวรมัน (กษัตริย์เขมรสมัยเจนละตอนต้น
ซึ่งครองรำชย์รำว พ.ศ. ๑๑๔๓ – ๑๑๕๙) พบทั้งหมด ๙ หลัก ในภำค
ตะวันออกเฉียงเหนือ ที่จังหวัดอุบลรำชธำนี จังหวัดบุรีรัมย์ จังหวัดสุรินทร์
จังหวัดขอนแก่น และในภำคตะวันออกที่จังหวัดสระแก้ว เนื้อควำมในจำรึก
ส่วนใหญ่มีข้อควำมคล้ำยกันคือ มีเนื้อควำมที่กล่ำวถึงพระรำชประวัติ
กำรสร้ำงรูปเคำรพศิวลึงค์ และโคนนทิเหนือดินแดนที่พระองค์ทรงมีชัยชนะ
จารึกพระเจ้าอิศานวรมันที่ ๑ พบในเขตจังหวัดจันทบุรี เป็นจำรึก
ภำษำสันสกฤตที่กล่ำวถึงพระนำมของพระเจ้ำอิศำนวรมันที่ ๑ (กษัตริย์
สมัยก่อนเมืองพระนครซึ่งครองรำชย์ที่อิศำนปุระ ระหว่ำง พ.ศ. ๑๑๕๙ – รำว
๑๑๘๐)
จารึกสมัยเมืองพระนครหรือจารึกที่มีอายุราวพุทธศตวรรษที่
๑๕ – ๑๘ ได้แก่
จารึกโนนสัง พบที่บ้ำนบึงแก จังหวัดยโสธร เป็นจำรึกภำษำ
สันสกฤตและภำษำเขมร ที่มีพระนำมของพระเจ้ำอินทรวรมันที่ ๑ (ซึ่ง
ครองรำชย์ที่เมืองหริหรำลัยรำว พ.ศ. ๑๔๒๐ – ๑๔๓๒) ปรำกฏอยู่ด้วย
จารึกปราสาทพนมวัน ๑ พบที่ปรำสำทพนมวัน จังหวัด
นครรำชสีมำ จำรึกหลักนี้เป็นจำรึกภำษำเขมรบอกศักรำชตรงกับ พ.ศ. ๑๔๓๓
[๒๒๗]
