Page 463 - ตำราโบราณคดีอินเดีย

โบราณคดีอินเดีย | 455

ระติ ากรร อินเดีย าคเหน อ

ิ ะคัน าระ (คริ ต ตวรร ที 1-6/ ท ตวรร ที 6-11)
ภาคตะวันตกเฉียงเหนือของอินเดียเป็นที่รวมของวัฒนธรรมและการผสมผสานของรูปแบบ

ประติมากรรมต่าง ๆ ที่เมืองเบคราม (Begram) ซึ่งเป็นเมืองโบราณของแคว้นกป ศะ (Kapisha) ตั้งอยู่ระหว่าง

อนุทวีปและดินแดนทางตะวันออกและตะวันตก ได้พบหลักฐานทางโบราณคดีที่สําคัญจํานวนมาก เช่น
เครื่องแก้วจากซีเรีย งานโลหะแบบเฮเลนิสติค ประติมากรรมแบบโรมันและอเล็กซานเดรีย เครื่องเขิน (lacquer

work) จากจีน และเครื่องมือเครื่องใช้ทําด้วยกระดูกและงาที่มาจากอินเดีย มากกว่า 1,000 ชิ้น เครื่องมือ

เครื่องใช้ที่ทําด้วยงาจากเบครามหลากหลายรูปแบบ สามารถกําหนดอายุได้ว่าอยู่ระหว่างศตวรรษที่ 1 ก่อน
คริสตกาล หรือต้นคริสต์ศตวรรษที่ 1 ถึงประมาณคริสต์ศตวรรษที่ 3 (พุทธศตวรรษที่ 4 หรือพุทธศตวรรษที่ 6-

8) ลักษณะของงาช้างแกะสลักจากเบคราม มีความคล้ายคลึงกับประติมากรรมรุ่นหลังของอมราวดี และนาคาร-
1
ชุนโกณฑะ
สกุลช่างคันธาระถือเป็นสกุลช่างแรกที่มีการประดิษฐ์พระพุทธรูปขึ้น (ประติมากรรมแทน
องค์พระพุทธเจ้าในรูปมนุษย์) ดังเป็นที่ทราบมาแล้วว่าในช่วงก่อนหน้านี้ ศิลปกรรมอินเดียโบราณยังไม่มี

การสร้างพระพุทธรูปในรูปมนุษย์ แต่จะใช้สัญลักษณ์แทนองค์พระพุทธเจ้า เช่น ม้าที่ไม่มีคนขี่แต่มีฉัตร

กั้นเหนือม้านั้น แสดงถึงปางเสด็จออกมหาภิเนษกรมณ์ หรือ ภาพบัลลังก์ที่ว่างเปล่าแต่มีคนกําลังแสดง
การกราบไหว้บูชา (ประหนึ่งมีบุคคลประทับนั่งอยู่บนบัลลังก์นั้น) รวมถึงการใช้สัญลักษณ์ “รอยพระ

พุทธบาท” แทนองค์พระพุทธเจ้า ดังเช่นที่ปราก ในภาพเล่าเรื่องตอนเสด็จลงจากดาวดึงส์ เป็นต้น

ในช่วงเวลาราวคริสต์ศตวรรษที่ 1 (พุทธศตวรรษที่ 6) หลังจากการขึ้นครองราชย์ของพระ
เจ้ากนิษกะ กษัตริย์องค์ที่ 3 แห่งราชวงศ์กุษาณะ และทรงเป็นผู้อุปถัมภ์พุทธศาสนานิกายสรรวาสติวาท

ได้เกิดการสร้างพระพุทธรูปขึ้นในสองสกุลช่างคือสกุลช่างคันธาระ บริเวณแคว้นคันธาระและดินแดนอื่น ๆ

ทางภาคตะวันตกเฉียงเหนือของอินเดีย อีกสกุลช่างหนึ่งคือสกุลช่างมถุรา แถบเมืองมถุรา สิ่งนี้นํามาซึ่งข้อ
โต้แย้งของนักวิชาการว่า สกุลช่างใดกันแน่ที่เป็นผู้สร้างพระพุทธรูปองค์แรกขึ้นมา

ลักษณะและรูปแบบของพระพุทธรูปในศิลปะทั้งสองสกุลช่างดังกล่าวมีความแตกต่างกัน
อย่างชัดเจน ตัวอย่างเช่นพระพุทธรูปสกุลช่างคันธาระ มีลักษณะเป็น “ตะวันตก” ในขณะที่พระพุทธรูป

สกุลช่างมถุรา มีลักษณะที่สืบเนื่องมาจากประติมากรรมพื้นเมืองที่มีมาตั้งแต่สมัยอินเดียโบราณ

1
Singh, Upinder, “The Gandhara School of Sculpture”, A History of Ancient and Early Medieval India: From the
th
Stone Age to the 12 Century (New Delhi: EIH Ltd., 2008), p.461.