Page 499 - ตำราโบราณคดีอินเดีย

โบราณคดีอินเดีย | 491

ระติ ากรร ิ า ส่วนใหญ่สร้างด้วยหินบะซอล์ทสีดําที่มีอยู่ในพื้นที่ มักเป็นรูปบุคคล
ตรงกลางขนาดใหญ่ ล้อมรอบด้วยบุคคลที่มีขนาดเล็ก ทั้งหมดอิงอยู่กับแผ่นหลัง รูปบุคคลมีท่าทาง

แข็งกระด้าง พระพุทธรูปมีลักษณะอ้วนเตี้ย พระเศียรใหญ่ ครองจีวรบางแนบองค์ พระโพธิสัตว์ใน
พุทธศาสนาและเทพในศาสนาฮินดูทรงเครื่องอาภรณ์มาก ทรงโธตีเป็นผ้านุ่งยาวแนบกับพระชง ์

รูปทรงดูแข็งกระด้างปราศจากชีวิตจิตใจ (ภาพที่ 9.72-9.75)
27
วิวัฒนาการของประติมากรรมสลักจากหินแบ่งออกได้เป็น 3 ช่วง คือ
1. ราวคริสต์ศตวรรษที่ 9-10 (ต้นพุทธศตวรรษที่ 14 ถึงกลางพุทธศตวรรษที่ 15)

ประติมากรรมมีลักษณะคล้ายประติมากรรมสมัยหลังคุปตะมาก มีรูปพระพุทธรูปนั่งมากกว่ายืน เริ่มมี
พระพุทธรูปทรงเครื่อง นิยมสร้างรูปพระโพธิสัตว์โลกนาถมากขึ้น เนื่องจากอิทธิพลมหายาน

ประติมากรรมจะอิงแผ่นหลังที่มีปลายมน พื้นที่ว่างเบื้องหลังยังคงมีอยู่มาก

2. คริสต์ศตวรรษที่ 10-12 (กลางพุทธศตวรรษที่ 15 ถึงต้นพุทธศตวรรษที่ 17)
ชอบสลักพระพุทธรูปทรงเครื่องหรือพระโพธิสัตว์เป็นประติมากรรมตรงกลาง ลักษณะรูปภาพมีลัทธิ

ตันตระเข้ามาปน รูปชายาของพระโพธิสัตว์ (เทพี) เป็นที่แพร่หลาย ตั้งแต่คริสต์ศตวรรษที่ 11 (พุทธ

ศตวรรษที่ 16) เป็นต้นมา แผ่นเบื้องหลังมักมีปลายแหลมแทนมน มีลายกีรติมุขอยู่เบื้องบนและมี
เครื่องตกแต่งมากขึ้น

3. ราชวงศ์เสนะ ราวปลายคริสต์ศตวรรษที่ 12 (พุทธศตวรรษที่ 17 ถึงกลางพุทธ
ศตวรรษที่ 18) ในสมัยราชวงศ์เสนะนับถือศาสนาฮินดู ประติมากรรมมีลักษณะหนักขึ้น ผิดธรรมชาติ

รูปเทพในศาสนาพราหมณ์มีมากกว่า โดยเฉพาะพระวิษณุ และมักเป็นประติมากรรมลอยตัว แผ่น

เบื้องหลัง มีปลายแหลมคล้ายรูปใบไม้ พื้นที่เบื้องหลังมีลวดลายประดับมากขึ้น

า ที 9.72 ระโ ิ ัตว ั ช รี ะ ระโ ิ ัตว อวโ กิเต วร ิ า

27
สุภัทรดิศ ดิศกุล : หน้า 161-162.