Page 231 - จากชีวกโกมารภัจจ์ถึงไภษัชยคุรุ

223

ส9วนอาโรคยศาลที่มีขนาดเล็ก (จากจารึกมีเจ8าหน8าที่ 50 คน) เช9น อาโรคยศาลาตาเมือนโตqจ

อาโรคยศาลาในประเทศไทยที่จัดอยู9ในระดับใหญ9 (มีเจ8าหน8าที่มากกว9า 98 คน) ตัวอย9างเช9น

กุฏิpษี อ.พิมาย จ.นครราชสีมา
6. ตำแหน9งที่ตั้งเดิมของจารึกน9าจะอยู9ภายในซุ8มที่มีหลังคา ด8านหน8าปราสาทประธาน (ด8าน

ทิศใต8 - กู9แก8ว จ.ขอนแก9น และกู9โพนระฆัง จ.ร8อยเอ็ด หรือ มุมทิศตะวันออกเฉียงเหนือ -

(ปราสาทโคกงิ้ว จ.บุรีรัมยS)
7. ข8อที่น9าสังเกตคือ อโรคยศาลาที่พบในประเทศไทยนั้น มีความสัมพันธSกับสถานที่ที่ระบุไว8ใน

จารึกที่ปราสาทบายนที่กล9าวถึงรูปเคารพพระไภษัชยคุรุมากน8อยเพียงใด เนื่องจากสถานที่
บางแห9งที่มีการกล9าวถึงในจารึก เช9น ราชบุรี เพชรบุรี ยังไม9มีรายงานการพบรูปเคารพพระ

ไภษัชยคุรุ ในขณะที่ที่เมืองศรีมโหสถ จ.ปราจีนบุรี เราได8พบวัตถุสำริด 2 ชิ้น (ขันและเชิง

เทียนสำริด) มีจารึกข8อความว9า “อุทิศแด9 อาโรคยศาลา ณ สังโวก” ซึ่งชื่อเมือง “สังโวก”
ตรงกับที่ปรากฎในจารึกบายน แต9ที่เมืองศรีมโหสถ กลับไม9พบศาสนสถานที่มีผังที่คล8ายคลึง

กับ “ศาสนสถานประจำโรงพยาบาล”นอกจากที่โบราณสถานสระมรกต รวมทั้งไม9พบ
รูปเคารพพระไภษัชยคุรุและบริวาร นอกจากประติมากรรมพระโพธิสัตวS 4 กรประทับนั่ง

8. การที่ได8พบคันฉ9องมีจารึก กล9าวถึง วิเรนทรปุระ ในบริเวณใกล8เคียงกับปราสาทโคกงิ้ว

จ. บุรีรัมยS นั้น จะชี้ให8เห็นถึงความสัมพันธSของชื่อเมืองดังกล9าวกับชุมชนบริเวณใกล8เคียงกับ
ปราสาทโคกงิ้วหรือไม9 ซึ่งจากจารึกที่พบ (จารึกด9านปะคำ) ก็แสดงให8เห็นว9าอาโรคยศาลแห9ง

นี้ก็เป'นโรงพยาบาลประจำชุมชนที่สำคัญแห9งหนึ่ง (แต9จะคือเมืองวิเรนทรปุระหรือไม9?)

จารึกบนกรอบคันฉ9องสำริด (K.973) จากปราสาทโคกงิ้ว

(ทิพยSวรรณ วงศSอัสสไพบูลยS, 2555: ภาพที่ 3)