Page 171 - วัชรยานยันตระ
P. 171
ถูกน าเข้ามาสู่ระบบตันตระ ดังนั้นรูปเคารพที่ปรากฏเพียงพักตร์เดียวอาจ
แสดงให้เห็นว่า เป็นรูปเคารพในช่วงต้นๆ ที่มาจากแนวคิดการกลายร่างมา
ั
จากมนตระ ก่อนจะเกิดแนวคิดปญจรักษา
มหาปรติสรา อาจมาจากเกาะสุมาตรา (เมืองปาเล็มบังหรือจัมบิ)
(ที่มา: Guy, 2014: 252)
ในที่นี้ เทพีถือสิ่งของหลายอย่างที่มีความหมาย โดยเฉพาะอย่าง
ยิ่งสิ่งของที่มีความหมายในการตัดกิเลส (หรือมายา) เช่น ขวาน จักร ดาบ
ลูกธนู คันศร และบ่วง รวมถึงวัชระ – สิ่งที่ไม่มีสิ่งใดท าลายล้างได้ และคัมภีร์
ศักดิ์สิทธิ์ซึ่งสัมพันธ์กับปรัชญาปารมิตา จากการที่รูปเคารพเทพีองค์นี้มี
ลักษณะคล้ายคลึงกับประติมากรรมพระโพธิสัตว์อวโลกิเตศวรที่พบจาก
แม่น ้าโกเมอริงใกล้ปาเล็มบัง และมี 8 กร เช่นกัน จึงท าให้มีผู้สันนิษฐานว่า
เทพีองค์นี้น่าจะมาจากแหล่งผลิตเดียวกัน
รูปเคารพของพระนางมหาปรติสรา เป็นที่นิยมทางภาคตะวันออก
ของอินเดีย โดยเฉพาะอย่างยิ่งเบงกอลตะวันออก ตั้งแต่ราวพุทธศตวรรษที่
13 ซึ่งดินแดนเหล่านี้มีการติดต่อสัมพันธ์กับอินโดนีเซียตะวันตก ชวา
สุมาตรา และคาบสมุทรมาเลย์ เนื่องมาจากเป็นสถานที่ที่นักปราชญ์ทาง
161
