Page 69 - วิวัฒนาการของมนุษย์
P. 69
บทที- o มนุษย์: สิ-งมีชีวิตที-มีลักษณะเฉพาะตัว 62
หางจะมีความจุสมองน้อยที-สุด สัตว์ชนิดต่อไปที-มีความจุสมองมากขึGนคือลิงไม่มีหาง
และสุดท้ายสัตว์ที-มีความจุสมองมากที-สุดคือมนุษย์ อย่างไรก็ตามไม่ได้หมายความว่า
ความจุสมองจะเป็นดัชนีชีGวัดความเฉลียวฉลาดเสมอไป สัตว์บางชนิดมีขนาดสมองใหญ่
มากกว่ามนุษย์ถึง 4-5 เท่า เช่น ช้างและปลาวาฬ แต่ก็ไม่ฉลาดหรือสร้างวัฒนธรรมได้
เท่ากับมนุษย์ ดังนัGนเราจึงต้องพิจารณาปัจจัยอื-นๆ ด้วย เช่น โครงสร้างสมอง (brain
structure) และหน่วยต่างๆ ในสมอง (brain unit) เป็นต้น
การวัดขนาดสมองที-เหมาะสมควรพิจารณาที-นํGาหนักของสมองในสัดส่วนที-เทียบ
กับนํGาหนักตัว โดยมีสมมติฐานว่าถ้าอัตราส่วนระหว่างนํGาหนักสมองกับนํGาหนักร่างกาย
มากก็แสดงว่ามีขนาดสมองใหญ่และอาจมีระดับความสามารถในการเรียนรู้เชิง
สติปัญญามากตามไปด้วย (ดูตารางที- o.á) อย่างไรก็ตามควรกล่าวด้วยว่าขนาดสมอง
อาจสัมพันธ์กับอัตราการเจริญเติบโตด้วย กล่าวคือเมื-อขนาดร่างกายใหญ่หรือเพิ-มขึGน
สมองก็จะใหญ่ขึGน ความสัมพันธ์ลักษณะเช่นนีGไม่ได้มีสัดส่วนที-ตายตัว และไม่เป็นไปใน
ลักษณะที-เป็นเส้นตรงเสมอไป
ตารางที- 4.2 สัดส่วนนํGาหนักสมองกับร่างกายของสัตว์เลีGยงลูกด้วยนมบางชนิด
ชนิดของสัตว์เลีSยง ขนาดสมองโดยเฉลี$ย นํSาหนักสมองเมื$อเทียบระหว่างขนาด
ลูกด้วยนม (ลูกบาศก์เซนติเมตร) สมองกับร่างกาย
มนุษย์ 1400 2.10
โลมา 1600 0.94
ช้าง 7500 0.15
วัว 500 0.08
ที-มา: Campbell and Loy 2000; Klinowska 1994
หมายเหตุ—น่าสังเกตว่าแม้ว่ามนุษย์และโลมาจะมีขนาดสมองโดยเฉลี-ยเล็กกว่าช้าง แต่นํGาหนัก
สมองเมื-อเทียบสัดส่วนระหว่างขนาดสมองกับร่างกายแล้วมีขนาดใหญ่กว่าของช้าง
คําถามสําคัญอีกคําถามหนึ-ง คือขนาดสมอง ขนาดร่างกาย กับความสามารถ
หรือสติปัญญา มีความสัมพันธ์กันหรือไม่ จากการศึกษาพบว่าขนาดความจุสมองและ
ระดับสติปัญญามีความสัมพันธ์ในระดับหนึ-ง กล่าวคือขนาดสมองเป็นปัจจัยหนึ-งที-
กําหนดระดับสติปัญญา แต่ไม่ใช่ทัGงหมด กล่าวโดยสรุปก็คือปริมาณ (quantity) ไม่ได้
กําหนดคุณภาพ (quality) เสมอไป
3. การเคลื-อนย้าย (locomotion) มนุษย์ต่างจากลิงไม่มีหางตรงที-มนุษย์ถนัดการ
เคลื-อนย้ายหรือเคลื-อนที-ด้วยการเดินสองเท้า (bipedal locomotion) ในขณะที-ลิงไม่มีหาง
