Page 77 - วิวัฒนาการของมนุษย์
P. 77
บทที- o มนุษย์: สิ-งมีชีวิตที-มีลักษณะเฉพาะตัว 70
รู้จักใช้ฟองนํGาที-ทําจากใบไม้ จุ่มนํGาในแหล่งขนาดนํGาเล็กที-ไม่สามารถก้มหัวลงไป
ดื-มได้ นอกจากนีGยังรู้จักใช้กระดาษชําระ ใช้กิ-งไม้เป็นอาวุธ และรู้จักใช้หินมากะเทาะ
ผลไม้เปลือกแข็งเพื-อกินเนืGอใน (ดูตัวอย่าง ใน Goodall 1992) พฤติกรรมเหล่านีGไม่ใช่
พฤติกรรมที-ติดตัวมาแต่กําเนิด (innate behavior) หากแต่เป็นพฤติกรรมที-เกิดจากการ
เรียนรู้ (learned behavior) หากมองในแง่นีGก็จะพบว่าทัGงมนุษย์และลิงไม่มีหางต่างก็รู้จัก
ทําและใช้เครื-องมือ อย่างไรก็ตามมีความแตกต่างในเรื-องการทําและใช้เครื-องมือระหว่าง
มนุษย์และชิมแพนซีอย่างแน่นอน
ประการแรกคือ มนุษย์อาศัยหรือพึ-งพาเครื-องมือ (tool dependence) ในการดํารงชีพ
ปราศจากเครื-องมือแล้วมนุษย์ก็คงไม่สามารถยังชีพอยู่ได้ ดังนัGนมนุษย์จึงคิดประดิษฐ์
เครื-องมือเพื-อใช้แก้ปัญหาต่างๆ ในขณะที-ชิมแพนซีไม่ต้องพึ-งพาเครื-องมากนักในการ
ดํารงชีพ แม้ว่าการใช้กิ-งไม้แหย่รังปลวกจะแสดงถึงการรู้จักทําเครื-องมือ แต่ก็ไม่จําเป็นใน
การดํารงชีพ ชิมแพนซีมีวิธีการอื-นๆ อีกมากในการหาอาหารและดํารงชีพอยู่ได้โดยไม่
ต้องพึ-งเครื-องมือ
ประการที-สอง มนุษย์รู้จักใช้และถนอมรักษาเครื-องมือ (tool maintenance)
มนุษย์ใช้เครื-องมืออย่างรู้เท่าทัน หมายความว่าเครื-องมือบางอย่างเมื-อผลิตแล้วต้องรู้จัก
ดูแลรักษาเพื-อให้มีอายุการใช้งานยาวนาน ชิมแพนซีไม่มีพฤติกรรมเช่นนีG ดังจะพบว่า
ชิมแพนซีจะทําเครื-องมือแล้วทิGงทันทีหลังการใช้งาน และเมื-อต้องการใช้งานก็จะหา
วัตถุดิบใหม่มาทําเครื-องมือทุกครัGง
ประการที-สาม มนุษย์รู้จักเครื-องมือเพื-อทําเครื-องมือ (tool for making tools)
ทําให้ระบบเทคโนโลยีซับซ้อนมากขึGน มากกว่าในสังคมลิงไม่มีหางอย่างชิมแพนซี
ประการสุดท้าย มนุษย์รู้จักสะสมและถ่ายทอดความรู้เกี-ยวกับการทําเครื-องมือ
จากรุ่นหนึ-งสู่รุ่นหนึ-ง (knowledge dissemination)
ความสามารถในการใช้ภาษา
สิ-งที-ทําให้มนุษย์แตกต่างจากสัตว์อื-นๆ อีกประการหนึ-งคือการใช้ภาษา ซึ-งไม่
เฉพาะแต่ใช้ในการสื-อสารโดยตรง แต่ยังเป็นในรูปสัญลักษณ์เพื-อการสื-อสารด้วย แต่สัตว์
ในตระกูลไพรเมตอื-นๆ สื-อสารกันเพื-อบอกอารมณ์พืGนฐาน เช่น โกรธ ดีใจ เศร้า ฯลฯ ซึ-ง
เป็นสัญชาติญาณ หรือการตอบโต้โดยอัตโนมัติ (automatic response) มากกว่าการ
เรียนรู้
