Page 137 - งานโบราณคดีใต้ร่มพระบารมีในหลวงรัชกาลที่ 9

งานโบราณคดีใต้ร่มพระบารมีในหลวงรัชกาลที่ ๙

ภาพที่ ๘ แบบจ�าลองจากโปรแกรมคอมพิวเตอร์ โบราณสถานเขาคลังนอกสมัยที่ ๑ แผนผังโดยรวมมีลักษณะแบบมณฑลจักรวาล

โดยสรุปแล้วแผนผังของโบราณสถานเขาคลัง ปรากฏการเจริญรุ่งเรืองขึ้นของพระพุทธศาสนานิกาย แสดงให้เห็นว่าในสมัยนี้เมืองศรีเทพกลายเป็นส่วน

นอกมีความเกี่ยวข้องกับมณฑลจักรวาลตามคติของ มหายาน หลักฐานที่ส�าคัญคือ โบราณสถานเขา หนึ่งของเครือข่ายการค้าและวัฒนธรรมทางทะเลที่
พระพุทธศาสนานิกายมหายาน ซึ่งใช้อาคารขนาด คลังในและภาพสลักพระพุทธรูปและพระโพธิสัตว์ เจริญอย่างมากในช่วงเวลานี้
ใหญ่เป็นศูนย์กลาง แวดล้อมด้วยอาคารบริวารขนาด ภายในถ�้าเขาถมอรัตน์ โดยโบราณสถานเขาคลังใน จากที่อธิบายข้างต้นจะเห็นได้ว่าในช่วงประมาณ
เล็กในผังที่สมมาตรกัน โดยมีความคล้ายคลึงกับที่ น่าจะพัฒนามาจากโบราณสถานหมายเลข ๑๔ ที่ พุทธศตวรรษที่ ๑๔ - ๑๕ เมืองศรีเทพได้เจริญ

บุโรพุทโธ (Borobudur) และจันทิเซวู (Candi Sewu) ใน มหาวิทยาลัยนาลันทา รัฐพิหารประเทศอินเดีย ซึ่ง รุ่งเรืองถึงขีดสุด สอดคล้องกับข้อมูลจากเมืองใน
ประเทศอินโดนีเซีย ซึ่งสร้างขึ้นในช่วงพุทธศตวรรษที่ เป็นศูนย์กลางของพระพุทธศาสนานิกายมหายาน วัฒนธรรมทวารวดีอื่น ๆ โดยเฉพาะอย่างยิ่งเมือง
๑๔ - ๑๕ (Miksic et al., 2010: 29; Dumaray,1986: และยังมีความคล้ายคลึงกับโบราณสถานหมายเลข อู่ทองซึ่งมีความรุ่งเรืองของพระพุทธศาสนานิกาย
21 - 23) สอดคล้องกับความเห็นของศาสตราจารย์ ๑๘ ที่วัดโขลงสุวรรณคีรี เมืองคูบัว อ�าเภอเมือง มหายานและการค้าขายกับนานาประเทศในช่วง

เกียรติคุณ ดร.ผาสุข อินทราวุธ ที่ว่า “เขาคลังนอก จังหวัดราชบุรี ที่เมืองศรีเทพยังพบจารึกภาษาจีนที่ เวลาเดียวกัน ดังนั้นผลจากการค้นคว้าวิจัยที่เมือง
มีลักษณะเป็นมหาสถูปซึ่งมีความส�าคัญ ตั้งอยู่นอก ด้านหลังของพระพิมพ์ดินเผาศิลปะทวารวดี ที่ระบุชื่อ อู่ทองและเมืองศรีเทพ จึงแสดงให้เห็นถึงความ
ตัวเมืองโบราณ รับคติการสร้างจากพุทธศาสนา “ภิกษุเหวินเซียง” ในสมัยราชวงศ์ถังของจีน ซึ่งน่าจะ ส�าคัญของพระพุทธศาสนานิกายมหายานและการ
มหายาน ที่นิยมสร้างอาคารบนฐานสูงรูปแบบผัง หมายถึงการมาเยือนของภิกษุจากจีนด้วย (Brown, ค้าขายทางทะเลตามเส้นทางสายไหม อันส่งผลต่อ

มณฑลจักรวาล และมีความสัมพันธ์กับเขาถมอรัตน์ 1996: 37) นอกจากนี้ยังได้พบร่องรอยของการติดต่อ การเปลี่ยนแปลงหรือก่อให้เกิดพัฒนาการทางสังคม
ที่มีภาพสลักเกี่ยวกับพุทธศาสนามหายานอยู่ภายใน ค้าขายระยะไกล เช่น เศษเครื่องเคลือบสีเขียวแกมฟ้า วัฒนธรรม และเศรษฐกิจ ของชุมชนและบ้านเมือง
ถ�้าบนยอดเขาและน่าจะมีอายุร่วมสมัยกัน” (ธวัชชัย จากตะวันออกกลาง (อุทยานประวัติศาสตร์ศรีเทพ, โบราณในสมัยทวารวดีในช่วงประมาณพุทธศตวรรษ
ชั้นไพศาลศิลป์, ๒๕๕๑: ๔๒) ๒๕๓๘: ๔๓) หรือลูกปัดแก้วตะกั่วที่มีแหล่งผลิตอยู่ ที่ ๑๔ - ๑๕ ซึ่งเป็นแนวคิดที่จะต้องท�าการตรวจสอบ

ทั้งนี้ในช่วงพุทธศตวรรษที่ ๑๔ - ๑๕ เมืองศรีเทพ ในประเทศจีน (สฤษดิ์พงศ์ ขุนทรง, ๒๕๕๘: ๒๐๓) อย่างละเอียดต่อไปในอนาคต

137 ๑๓๗