Page 135 - งานโบราณคดีใต้ร่มพระบารมีในหลวงรัชกาลที่ 9
P. 135
งานโบราณคดีใต้ร่มพระบารมีในหลวงรัชกาลที่ ๙
ภาพที่ ๕ การขุดศึกษาโบราณสถานเขาคลังนอก
เมืองโบราณศรีเทพ จังหวัดเพชรบูรณ์ เมื่อ พ.ศ. ๒๕๕๑ ความก้าวหน้าของงานโบราณคดีทวารวดี
(เอื้อเฟื้อภาพโดยอุทยานประวัติศาสตร์ศรีเทพ) ณ เมืองโบราณศรีเทพ
นับตั้งแต่สมเด็จพระบรมวงศ์เธอ กรมพระยาด�ารงราชานุภาพ ค้นพบเมือง
ศรีเทพเมื่อ พ.ศ. ๒๔๔๗ การศึกษาเกี่ยวกับเมืองศรีเทพได้รับความสนใจอย่าง
กว้างขวาง จนสามารถพัฒนาต่อยอดองค์ความรู้ทางด้านประวัติศาสตร์และ
โบราณคดีเรื่อยมาจนถึงปัจจุบัน ผลที่ได้จากการด�าเนินงานทางโบราณคดีที่ผ่าน
มาแสดงให้เห็นว่า เมืองศรีเทพเป็นศูนย์กลางทางด้านวัฒนธรรมของบริเวณ
ลุ่มแม่น�้าป่าสักอย่างแท้จริง โดยปรากฏวัฒนธรรมตั้งแต่ยุคก่อนประวัติศาสตร์
เมื่อประมาณ ๒,๐๐๐ - ๑,๕๐๐ ปีมาแล้ว ก่อนที่จะพัฒนาเข้าสู่ยุคประวัติศาสตร์
ภายใต้วัฒนธรรมทวารวดีและเขมรโบราณ ในช่วงพุทธศตวรรษที่ ๑๒ - ๑๘
การค้นพบทางโบราณคดีที่ส�าคัญ ณ เมืองศรีเทพเมื่อไม่นานมานี้ก็คือ การขุด
ศึกษาโบราณสถานเขาคลังนอก ซึ่งเดิมเป็นเนินโบราณสถานขนาดใหญ่ตั้งอยู่นอก
เมืองทางด้านทิศเหนือ การด�าเนินการทางโบราณคดีเมื่อ พ.ศ. ๒๕๕๑ เผยให้
เห็นอาคารโบราณสถานประเภทเจดีย์ที่มีขนาดใหญ่และสมบูรณ์มากที่สุดแห่งหนึ่ง
ถือได้ว่าเป็นการค้นพบครั้งส�าคัญที่ก่อให้เกิดการตื่นตัวทางวิชาการในรอบทศวรรษนี้
โดยสันนิษฐานว่าโบราณสถานหลังนี้สร้างขึ้นภายใต้อิทธิพลของศิลปกรรมแบบ
ทวารวดี (สถาพร เที่ยงธรรม, ๒๕๕๔: ๕๕ - ๕๘)
ข้อมูลจากการขุดศึกษาของกรมศิลปากรระบุว่าโบราณสถานแห่งนี้เป็นอาคาร
ในผังสี่เหลี่ยมจัตุรัสกว้างยาวด้านละ ๖๔ เมตร ความสูงจากฐานถึงยอดประมาณ
๒๐ เมตร ส่วนฐานใช้ศิลาแลงก่อเป็นชั้นฐานซ้อนกันสองชั้น ประดับด้วยอาคาร
จ�าลองอย่างเป็นระเบียบมีบันไดทางขึ้นทั้งสี่ด้านแต่ถูกปิดกั้นสามด้านยกเว้นด้าน
ทิศตะวันตก ส่วนที่อยู่เหนือชั้นฐานศิลาแลงขึ้นไปเป็นลานประทักษิณ มีการก่อ
ศิลาแลงยกขึ้นเป็นก�าแพงแก้ว และเว้นช่องประตูให้สัมพันธ์กับบันไดทางขึ้นทั้งสี่
ด้าน ตรงกลางลานประทักษิณอาคารขนาดใหญ่ก่อด้วยอิฐตั้งเป็นประธานในผัง
สี่เหลี่ยมจัตุรัสกว้างยาวด้านละ ๔๐ เมตร น่าเสียดายที่เสื่อมสภาพไปมากจนไม่
สามารถระบุได้ว่ามีรูปทรงอย่างไร ด้านทิศตะวันตกของอาคารอิฐยังพบพระพุทธ
รูปประดิษฐานอยู่ในซุ้มศิลาแลง ซึ่งเป็นหลักฐานส�าคัญที่แสดงว่าเขาคลังนอกนั้น
เป็นเจดีย์ของพุทธศาสนา (อุทยานประวัติศาสตร์ศรีเทพ, ๒๕๕๑)
135 ๑๓๕
