Page 173 - งานโบราณคดีใต้ร่มพระบารมีในหลวงรัชกาลที่ 9
P. 173
งานโบราณคดีใต้ร่มพระบารมีในหลวงรัชกาลที่ ๙
๗. ชีววิทยา : สิ่งแวดล้อมโบราณ
สัตววิทยาโบราณคดี
หลักฐานจากแหล่งโบราณคดีเพิงผาถ�้าลอด (อนุสรณ์ อ�าพันธ์ศรี, ๒๕๔๙) พบว่ากระดูกสัตว์ที่พบจากการทับถมภายใน
พื้นที่ขุดค้นที่ ๑, ๒ และ ๓ ของแหล่งโบราณคดีเพิงผาถ�้าลอด พบว่าสัตว์ที่พบมีความหลากหลายของชนิด ได้แก่ สัตว์ในวงศ์
กวาง สัตว์ในวงศ์วัวป่า สัตว์ในสกุล Bos (สัตว์ในสกุลนี้ได้แก่ กระทิง วัวแดง และกูปรี เป็นต้น) หมูป่า เลียงผา สัตว์ในวงศ์
หมี สัตว์ในวงศ์ช้าง สัตว์ในวงศ์แรด สัตว์ในวงศ์เม่น สัตว์ในวงศ์อ้น สัตว์ในล�าดับสัตว์กินเนื้อ สัตว์ในล�าดับสัตว์ฟันแทะ สัตว์
ในชั้นสัตว์เลื้อยคลาน สัตว์ในชั้นปลา และเต่า การพบชนิดสัตว์ในวงศ์กวาง วัวป่า สัตว์ในสกุล Bos หมูป่า เลียงผา ท�าให้
ทราบว่าสภาพแวดล้อมในอดีตบริเวณนี้เป็นป่าเบญจพรรณ ป่าเต็งรัง ป่าไผ่ และทุ่งหญ้า สัตว์ในวงศ์ไพรเมต (เช่น ลิง ค่าง)
หมี และแรด ท�าให้ทราบว่าสภาพแวดล้อมเป็นป่าดงดิบเขารกทึบ
ส่วนแหล่งโบราณคดีเพิงผาบ้านไร่ (อนุสรณ์ อ�าพันธ์ศรี, ๒๕๔๙) จากกระดูกสัตว์ที่พบในพื้นที่ขุดค้นทั้ง ๓ พื้นที่แสดงให้
เห็นว่าสัตว์ที่พบมีความหลากหลายของชนิดเช่นเดียวกับแหล่งโบราณคดีเพิงผาถ�้าลอด แต่ยกเว้นสัตว์ในวงศ์กวางป่าขนาด
เล็ก วัวป่าขนาดกลาง สัตว์ในวงศ์ช้าง แมวป่า ค่าง ไพรเมท งู นอกจากนี้มีสัตว์บางชนิดที่ไม่พบที่เพิงผาถ�้าลอด เช่น กระรอก
หลายสี หนูหวาย สัตว์ในวงศ์ย่อยกระรอกบิน ลิงลม หมูหริ่ง และหมีควาย
สัตว์ในวงศ์กวาง วัวป่า สัตว์ในสกุล Bos หมูป่า เลียงผา ท�าให้ทราบว่าสภาพแวดล้อมเป็นป่าเบญจพรรณ ป่าเต็งรัง ป่าไผ่
และทุ่งหญ้า สัตว์ในวงศ์ไพรเมต (เช่น ลิง ค่าง) หมี และแรด ท�าให้ทราบว่าสภาพแวดล้อมเป็นป่าดงดิบเขารกทึบ นอกจาก
นี้ยังมีการพบละอองเรณูสน (Pinus sp.) เนื่องจากพื้นที่เป็นหลุมยุบท�าให้สภาพแวดล้อมมีความชื้นมากกว่า พืชพรรณจะเป็น
ป่าดิบเขาผสมเบญจพรรณ
ดังนั้นจึงอาจจะสันนิษฐานว่าสภาพแวดล้อมในสมัยไพลสโตซีนตอนปลาย น่าจะมีความแตกต่างกันในระบบนิเวศย่อย
ระหว่างแหล่งโบราณคดีเพิงผาถ�้าลอด และแหล่งโบราณคดีเพิงผาบ้านไร่ ท�าให้ทราบว่าสภาพแวดล้อมเป็นป่าดงดิบเขารกทึบ
ดังนั้นจึงอาจจะสันนิษฐานว่าสภาพแวดล้อมในสมัยไพลสโตซีนตอนปลาย น่าจะมีความคล้ายคลึงกับปัจจุบัน แต่มีความอุดม
สมบูรณ์และเย็นกว่าปัจจุบัน
วงปีไม้
ผลการวิเคราะห์วงปีไม้จากไม้มีชีวิต โลงไม้ (นาฏสุดา ภูมิจ�านงค์, ๒๕๕๐) และละอองเรณู พบว่าสภาพป่าไม้ ตั้งแต่สมัย
โฮโลซีนตอนปลายเมื่อประมาณ ๒,๖๐๐ ปีมาแล้ว ปกคลุมไปด้วยป่าไม้นานาชนิด เช่น ป่าเบญจพรรณ ป่าเต็ง-รัง ป่าสน
เขาแทรกอยู่ในป่าเต็ง-รัง และป่าดิบเขา ลักษณะของป่าไม้มีความคล้ายคลึงกับปัจจุบัน แต่ในอดีตมีความอุดมสมบูรณ์กว่า
มีปริมาณน�้าฝนที่มากและอากาศเย็นกว่าปัจจุบัน
การวิเคราะห์วงปีไม้จากแหล่งโบราณคดีวัฒนธรรมโลงไม้ ๑๘ ถ�้า จ�านวนมากกว่า ๒๐๐ ตัวอย่าง พบว่าร้อยละ ๙๐
ของตัวอย่างโลงไม้ที่ศึกษา ท�าจากไม้สัก เพราะคุณภาพไม้ดี และมีการใช้ไม้อื่นๆ บ้าง แต่เป็นจ�านวนน้อย เช่น ไม้พะยอม ไม้
หว้า ไม้จ�าปาป่า ไม้ก่อ ไม้ล�าพู และไม้ตะคร�้า การเลือกไม้สักที่ใช้ในการท�าโลงศพมีอายุระหว่าง ๙๑ - ๓๐๐ ปี เส้นวงปีไม้
ท�าให้ทราบว่าการท�าโลงไม้ ท�าจากต้นเดียวกัน นอกจากนี้ไม้สักน่าจะมีการกระจายเข้ามาในบริเวณพื้นที่สูงในอ�าเภอปางมะ
ผ้าไม่เก่ากว่า ๒,๖๐๐ ปีมาแล้ว
ภาพที่ ๕ แผนที่แสดงต�าแหน่งของแหล่งโบราณคดีสมัยต่าง ๆ ภายในอ�าเภอปางมะผ้า
173 ๑๗๓
