Page 14 - โบราณคดีและประวัติศาสตร์ในประเทศไทย ฉบับคู่มือครูสังคมศึกษา
P. 14
ความหมายของค าว่าประวัติศาสตร์
ค ำว่ำประวัติศำสตร์ซึ่งตรงกับค ำว่ำ “History” ในภำษำอังกฤษนั้น
ถูกน ำมำใช้เป็นครั้งแรกในประเทศไทยเมื่อปี พ.ศ. ๒๔๕๙ โดยกำรเสนอของ
พ ร ะวรวงศ์เธอกรมหมื่นทิพยลำภพฤฒิยำกรเมื่อครั้งที่ทรงสอนวิชำ
ประวัติศำสตร์ (ซึ่งเรียกกันในเวลำนั้นว่ำ “พงศำวดำร”) อยู่ที่จุฬำลงกรณ์
มหำวิทยำลัย แต่ดูเหมือนว่ำกว่ำคนไทยจะคุ้นเคยกับค ำว่ำ “ประวัติศำสตร์”
และยอมรับกันทั่วไปนั้นต้องใช้เวลำนำนพอสมควร เพรำะหลังจำกที่มีกำร
เสนอให้ใช้ค ำว่ำประวัติศำสตร์แทนพงศำวดำรผ่ำนมำหลำยปีแล้ว สมเด็จ
พระเจ้ำบรมวงศ์เธอ กรมพระยำด ำรงรำชำนุภำพ องค์บิดำแห่งประวัติศำสตร์
ไทยก็ยังโปรดที่จะทรงใช้ค ำว่ำพงศำวดำรตำมเดิม ดังปรำกฏควำมบำงตอนอยู่
ในลำยพระหัตถ์ที่ทรงมีถึงพระเจ้ำบรมวงศ์เธอ เจ้ำฟ้ำกรมพระยำนริศรำนุวัด
ติวงศ์ ลงวันที่ ๑๖ ธันวำคม ๒๔๗๗ ว่ำ “...พงศาวดารที่แต่งเป็นเรื่องของชาติ
หรือประเทศ เป็นของเกิดใหม่ ตามความเห็นของหม่อมฉันยังรักให้ใช้เรียก
History ว่าพงศาวดารอยู่ตามเดิม...” (ดูสำสน์สมเด็จ เล่ม ๕, ๒๕๑๔ : ๒๔๖)
ส ำหรับควำมหมำยของค ำว่ำ “ประวัติศำสตร์” ที่ใช้กันทั่วไปใน
ปัจจุบันนั้น นักประวัติศำสตร์ให้ค ำอธิบำยต่ำงๆ กันไป ซึ่งในที่นี้ขอยกมำเพียง
บำงตัวอย่ำง เช่น
นักปรำชญ์ชำวกรีกโบรำณอธิบำยว่ำ “ประวัติศาสตร์เป็นเรื่อง
เกี่ยวกับการกระท าของมนุษย์และการกระท าของมนุษย์ที่นักประวัติศาสตร์
สนใจนั้นเป็นการกระท าในอดีต”
ลีโอ ตอลสตอย กล่ำวว่ำ “ประวัติศาสตร์คือเรื่องราวชีวิตของ
ประเทศชาติ และมนุษยชาติ”
โรเบอร์ต วี. แดเนียลส์ อธิบำยว่ำ “ประวัติศาสตร์ คือความทรงจ าว่า
ด้วยประสบการณ์ของมนุษย์ ซึ่งถ้าหากถูกลืมหรือละเลย ก็เท่ากับว่าเราได้ยุติ
แนวทางอันบ่งชี้เราว่าคือมนุษย์ หากไม่มีประวัติศาสตร์เสียแล้ว เราจะไม่รู้
เลยว่า เราคือใคร เป็นมาอย่างไร เหมือนคนเคราะห์ร้ายตกอยู่ในภาวะมึนงง
เสาะหาเอกลักษณ์ของเราอยู่ท่ามกลางความมืด”
[๓]
