Page 194 - โบราณคดีและประวัติศาสตร์ในประเทศไทย ฉบับคู่มือครูสังคมศึกษา
P. 194
และต้องมีกำรขุดคลองเพื่อเชื่อมต่อคูเมืองต่ำงๆ กับแม่น ้ำสำยรองที่ไปบรรจบ
แม่น ้ำลำยใหญ่และออกไปทะเลได้ทุกเมือง
ส่วนปรัชญำกำรจัดตั้งรัฐของกษัตริย์ทวำรวดีนั้นได้วำงอยู่บน
รำกฐำนของปรัชญำกำรจัดตั้งรัฐของชำวอินเดียในระบบจักรวรรดิ คือกำร
ขยำยอ ำนำจไปครอบครองรัฐอื่นๆมำไว้ในรำชอำณำจักรหรือจักรวรรดิ
ซึ่งกษัตริย์จะได้รับยกย่องเป็นจักรพรรดิแต่เป็นจักรพรรดิตำมคติพุทธศำสนำ
คือพระพุทธเจ้ำจะปรำกฏพระองค์ในกัลป์ ต่ำงๆ ในจักรวำล เพื่อช่วยน ำ
สัตว์โลกสู่นิพพำนเช่นเดียวกับจักรพรรดิผู้ปกครองจักรวำลก็สำมำรถ
ปรำบปรำมและมีชัยต่อรัฐทั้งปวงและปกครองอย่ำงยุติธรรม
หำกแต่กำรขยำยอ ำนำจกำรปกครองตำมคติจักรพรรดิในพุทธ
ศำสนำนั้นไม่ใช้กำรปรำบปรำมด้วยก ำลังทหำร ไม่ใช้ชัยชนะจำกกำรสงครำม
แต่เป็น “ธรรมวิชัย” คือชัยชนะด้วยธรรม (อันเป็นนโยบำยของพระเจ้ำอโศกใน
กำรขยำยอ ำนำจกำรปกครอง) และขยำยอำณำจักรของพระองค์ออกไปอย่ำง
กว้ำงขวำง ครอบคลุมพื้นที่ลุ่มแม่น ้ำแม่กลอง - ท่ำจีน แม่น ้ำลพบุรี - ป่ำสัก
และลุ่มแม่น ้ำบำงปะกง โดยกำรน ำหลักธรรมค ำสั่งสอนในพุทธศำสนำไป
ปลูกฝังให้ชำวเมืองดังกล่ำวเหล่ำนั้นเกิดควำมเลื่อมใสศรัทธำ ดังปรำกฏ
หลักฐำนด้ำนศิลปกรรมเนื่องในพุทธศำสนำที่แพร่กระจำยอยู่ตำมเมืองโบรำณ
ดังกล่ำวเหล่ำนั้น เป็นต้นว่ำ ธรรมจักรและกวำงหมอบ พระพุทธรูปที่สลักจำก
หินและหล่อจำกส ำริด สถูป วิหำรต่ำงๆ ตลอดจนหลักธรรมค ำสั่งสอนในพุทธ
ศำสนำซึ่งปรำกฏเป็นจำรึกอยู่บนเสำหรือบนวงล้อพระธรรมจักร นับว่ำกษัตริย์
ทวำรวดีประสบควำมส ำเร็จในกำรใช้นโยบำย “ธรรมวิชัย” ในกำรขยำยอ ำนำจ
กำรปกครองและขยำยอำณำจักรของพระองค์ออกไปได้อย่ำงกว้ำงขวำง
นอกจำกจะปลูกฝังคติควำมเชื่อในพุทธศำสนำให้ประชำชนในรัฐ
ของพระองค์แล้ว ยังประสบควำมส ำเร็จในกำรเผยแผ่ศำสนำไปยังชุมชน
ใกล้เคียงทั้งสี่ทิศ คือจำกศูนย์กลำงซึ่งอยู่ทำงตะวันตกของแม่น ้ำเจ้ำพระยำ
(ลุ่มแม่น ้ำแม่กลอง - ท่ำจีน) ได้ขยำยออกไปทำงด้ำนตะวันออกของแม่น ้ำ
เจ้ำพระยำ (ลุ่มแม่น ้ำลพบุรี - ป่ำสัก) จนถึงลุ่มแม่น ้ำบำงปะกงและไปทำง
[๑๘๓]
