Page 196 - โบราณคดีและประวัติศาสตร์ในประเทศไทย ฉบับคู่มือครูสังคมศึกษา
P. 196
ส ำหรับฐำนะของกษัตริย์ทวำรวดีนั้น ได้พบหลักฐำนโบรำณวัตถุบำง
ประเภทที่สื่อควำมหมำยถึงพิธีกรรมต่ำงๆ ที่กษัตริย์ต้องประกอบ เพื่อยก
ฐำนะของกษัตริย์ให้เทียบเท่ำเทพเจ้ำนั่นคือพิธีรำชสูยะ (พิธีรำชำภิเษกของ
กษัตริย์อินเดียในสมัยโบรำณ) ดังได้พบแผ่นหินรูปสี่เหลี่ยมผืนผ้ำที่มีหลุมตื้น
อยู่ตรงกลำงล้อมรอบด้วยกลีบบัว ๒ ชั้น ตอนบนสลักเป็นรูปกำรอภิเษกของ
ศรีหรือคชลักษมี ถัดลงมำมีรูปแส้ (จำมร) วัชระ ขอสับช้ำง (อังศุกะ) พัดโบก
(วำลวิชนี) ฉัตร ปลำและสังข์อย่ำงละคู่ มีหม้อน ้ำ (ปูรณกลศ) อยู่ตอนล่ำงตรง
มุมทั้ง ๔ ท ำเป็นรูปดอกบัวเสี้ยวเดียว แผ่นหินดังกล่ำวนี้ได้พบที่พระปฐมเจดีย์
จังหวัดนครปฐม ซึ่งอยู่ในสภำพที่สมบูรณ์ ส่วนที่พบที่เมืองดงคอน จังหวัด
ชัยนำท เป็นชิ้นที่แตกหัก แผ่นหินดังกล่ำวทั้งสองชิ้นนี้น่ำจะเป็นแผ่นหินที่ใช้
รองรับหม้อน ้ำ (ปูรณกลศ) เพื่อใช้สรงน ้ำเทพและเทพี (อภิเษจนียะ) ในพิธี
รำชสูยะหรือพิธีรำชำภิเษกของกษัตริย์ทวำรวดี และแผ่นหินที่คล้ำยกันนี้
ได้เคยพบในรัฐยะไข่ที่เมืองเวศำลี ซึ่งได้พบทั้งแผ่นหินและหม้อน ้ำส ำริด
(ปูรณกลศ) ที่อยู่ในสภำพที่สมบูรณ์ นอกจำกนี้กำรค้นพบลูกเต๋ำกระดูกรูป
สี่เหลี่ยมผืนผ้ำที่แหล่งโบรำณคดีเนินมะกอก จังหวัดลพบุรี อำจสื่อควำมหมำย
ว่ำเป็นลูกเต๋ำที่ใช้ในพิธีรำชสูยะได้อีกด้วย
ภำพที่ ๒๘ แผ่นดินเผำรูปคช-ลักษมีและสัญลักษณ์มงคล พบที่เมืองโบรำณนครปฐม
จัดแสดงอยู่ที่พิพิธภัณฑสถำนแห่งชำติ พระนคร
[๑๘๕]
