Page 133 - ตำราโบราณคดีอินเดีย

โบราณคดีอินเดีย | 125

ัก ณะของอารย รร ารั นช่วงเจริ ง ด (Mature Harappan Settlements)
แม้จะกล่าว่าอารยธรรมฮารัปปันมีลักษณะเป็นชุมชนเมือง แต่ก็ไม่ได้หมายความว่าการ

ตั้งถิ่นฐานทั้งหมดหรือส่วนใหญ่เป็นแบบชุมชนเมือง อันที่จริงแล้วการตั้งถิ่นฐานส่วนใหญ่ยังเป็นแบบ
หมู่บ้าน แหล่งโบราณคดีที่พบแสดงให้เห็นถึงขนาดและรูปแบบของการตั้งถิ่นฐานที่แตกต่างกัน ตั้งแต่

เป็นเพียงที่พักแบบเร่ร่อน (pastoral camps) จนถึงเมืองขนาดใหญ่ เช่นโมเหนโจ-ดาโร และฮารัปปา

แหล่งที่อยู่อาศัยขนาดกลาง เช่น กาลิบังคันและเมืองที่มีขนาดเล็ก เช่นอัมริ โลธัล จันหูดาโร เป็นต้น

ัก ณะการวาง ังเ อง

มีการวางผังเมืองอย่างเป็นระบบ แต่ระดับความสามารถในการวางผังและขนาดของ
เมืองก็ไม่สัมพันธ์กัน เช่น บางเมืองแม้มีขนาดเล็ก เช่นที่โลธัล กลับมีการวางผังเมืองที่ดีกว่าที่กาลิบัง

คันซึ่งมีขนาดใหญ่เป็นสองเท่า รายละเอียดของผังก็แตกต่างกัน (ภาพที่ 4.11)

ที่โมเหนโจ-ดาโร ฮารัปปา และกาลิบังคัน มีผังแบบเดียวกัน คือ เมืองแบ่งเป็น 2 ส่วน
คือส่วนที่อยู่บนที่สูง (ป อมปราการ) และเมืองต่ํา (lower town ส่วนที่อยู่อาศัยที่อยู่ในพื้นที่ต่ํากว่า) ที่

โลธัล, พนวลิ (Banawali) และสุรโกตทะ (Surkotada) ส่วนป อมปราการไม่ได้แยกออกไป (ภาพที่
4.12) แต่อยู่ในบริเวณที่อยู่อาศัยหลัก อีกประการหนึ่งคือเดิมมีการกล่าวว่าถนนและบ้านเรือนใน

อารยธรรมนี้จะวางตัวตามแนวเหนือ-ใต้ ตะวันออก-ตะวันตก และตัดกันเป็นมุมฉาก แต่ในความเป็น

จริงแล้วก็ไม่ใช่ทั้งหมด แม้แต่ที่โมเหนโจ-ดาโร
ความแตกต่างของสิ่งก่อสร้างในเมืองขนาดใหญ่กับเมืองขนาดเล็ก อยู่ที่การใช้วัสดุที่

แตกต่างกัน ตามหมู่บ้าน บ้านเรือนมักสร้างด้วยดินดิบ ประกอบกับดินเหนียวและกก บางครั้งมีการใช้

หินบ้างในการวางรากฐานสิ่งก่อสร้างหรือในการทําท่อระบายน้ํา สิ่งก่อสร้างในเมืองใหญ่และเมือง
ขนาดเล็ก มักใช้อิฐตากแห้งและอิฐเผาไฟ ในบริเวณภูเขามีการใช้หินมาก มีบางแหล่งเท่านั้นที่พบการ

ใช้หินในการสร้างกําแพงเมืองและเสา

ผังเมืองในอารยธรรมฮารัปปันช่วงเจริญสูงสุดประกอบด้วย
่วนของ อ ราการ หร อเ องบน (Citadel, Acropolis) ( า ที 4.13)

- ที่อาบน้ํา(สาธารณะ) (Great Bath)
- ที่พักของผู้นําสง ์ (House of chief priest)

- วิทยาลัยสง ์ (College of priests)

- ที่อาบน้ําร้อน (Hot-air bath)
- ยุ้งฉาง (Great granary)

- อู่เรือ? ทําด้วยอิฐเผา (Burnt brick platform – loading dock)
- ห้องประชุม (Assembly hall) หรือห้องโถงที่ประกอบด้วยเสา (Pillared Hall)