Page 150 - ตำราโบราณคดีอินเดีย
P. 150
โบราณคดีอินเดีย | 142 น
หน้าทั้ง 3 ของเทพอาจหมายถึง “เททพ 3 องค์” (เหมือนตรีมูมูรติในศาสนาฮินดู) คติ
เกี่ยวกับเทพ 3 องค์นั้นเป็นคติที่เก่าแก่ใในอินเดียและะเมโสโปเตเมีย (คือ Sin, SShamash annd Ishtar
หรือ Anu Ennlil and Ea) แนวคิดเกี่ยววกับเทพ 3 องงค์ (triad) นี้ออาจพบได้อีกใในภาพสัตว์ 3 ประเภท
20
(คือ bison, u unicorn, ibeex) ที่ปราก บบนตราประทับบ
ด้วยเหตุนี้ Sir John Marrshall จึงสันนินิษฐานว่าเทพพดังกล่าวอาจมีความสัมพันนธ์กับพระ
ศิวะ เนื่องจาากพระศิวะเเป็นเจ้าแห่งโโยคะ นอกจาากนี้พระองคค์ยังเป็นเจ้าแแห่ง ูงสัตว์ ((ปศุปติ –
21
Pasupati) ด้้วย ซึ่งต่อมาเคครื่องประดับศีศีรษะรูปเขาสัสัตว์นั้นก็ได้กลลายเป็นรูปตรีศศูล
แต่ Sastri กลับมองว่าเททพ “ปศุปติ”” ที่มองว่ามีสามหน้านั้นที่แแท้ไม่เพียงแตต่ไม่ได้มี 3
หน้า แต่ยังไมม่ใช่หน้ามนุษยย์ด้วยแต่เป็นเทพที่มีหัวเป็นนควาย และมีมีส่วนล่างเป็นนสัตว์ผสมคือ ส่วนแขน
22
เป็นตะขาบ สส่วนขาเป็นงู แ และส่วนลําตัววเป็นเสือ
า ที 4.35 ตรา ระทับ า เท 3 หน้า?
ห หร อ ติ
ที า:: (Agrawal, 19982, 154)
นักโบราณคดีดีอินเดียอย่างง Sastri มองวว่าภาพดังกล่าาว (เทพที่มีหัววเป็นควาย) ขของอารย-
ธรรมลุ่มแม่นน้ําสินธุนี้ มีคววามใกล้เคียงกับเทพสมัยพพระเวทที่มีชื่อว่า “รุทร” มากกว่าคล้าายคลึงกับ
รูปแบบ “ปศุศุปติ” ของพระะศิวะ ในฤคเววท “รุทร” ได้ด้รับการบรรยายลักษณะว่าา มีความดุร้ายยและเป็น
ผู้ทําลาย อีกททั้งยังได้รับการเรียกขานในชื่อ “ปศุปติ” และ “อสุร”
Sastri มีคววามเห็นว่า ปศุปติ-ศิวะ เป็ปนเทพที่สืบทออดมาจาก เททพ “รุทร” ในนสมัยพระ
เวทอีกทีหนึ่ง ดังนั้นจึงเป็นนไปได้ที่เทพของอารยธรรมมลุ่มแม่น้ําสินธธุนี้ เป็นต้นแบบบของเทพ ““รุทร” ใน
23
ยุคพระเวทมาากกว่าที่จะเป็ปนพระศิวะโดยตรง
20 Sastri : p.7.
21
Marshall, Sir John, Mohenjjo-daro and thee Indus Civilization, vol.I, pp.533-56. อ้างถึงใน Saastri : p.8.
22
Sastri : pp.88-9.
23 Sastri : p.122.
