Page 21 - ตำราโบราณคดีอินเดีย

โบราณคดีอินเดีย | 13

ข. อัก รขโร ี (Khroshthi) เป็นอักษรที่ใช้อยู่ในดินแดนอินดัส (สินธุ) สวัต และหุบเขา
ลุ่มแม่น้ําคาบูล บริเวณชายแดนตะวันตกเฉียงเหนือของปากีสถาน (North-West Frontier Province of

Pakistan) หรือดินแดนคันธาระและบริเวณใกล้เคียง นักวิชาการกล่าวว่าถิ่นกําเนิดของอักษรขโรษฐี คือ
ดินแดนคันธาระ หรือ เจาะจงลงไปกว่านั้นก็คือ ตักศิลา มีอายุราวศตวรรษที่ 5 ก่อนคริสตกาล (ในสมัย

ของจักรพรรดิอาเคมิเนียนแห่งอิหร่าน) (หรืออาจหลังลงมาถึงราว 330 ป ก่อนคริสตกาล หรือราว พ.ศ.

213) อักษรขโรษฐีปราก ครั้งแรกในจารึกของพระเจ้าอโศก ซึ่งส่วนใหญ่พบแถบเปษวาร์และหซารา
(Peshawar and Hazara) ตัวอย่างเช่น จารึกพระเจ้าอโศก ซึ่งพบที่ ซาห์บาซ (Shahbaz) ครรหิ (garhi)

และ มันเสห์รา (Mansehra) อายุราวศตวรรษที่ 3 ก่อนคริสตกาล (ราวพุทธศตวรรษที่ 3)
จากดินแดนคันธาระ อักษรขโรษฐีได้แพร่หลายไปยังดินแดนอื่น ๆ ของปากีสถานและ

อาฟกานิสถาน การแพร่กระจายนี้มาจากผู้ปกครองชาวอินโดสิเถียน โดยเฉพาะอย่างยิ่งกษัตริย์ราชวงศ์

กุษาณ ซึ่งคงเป็นผู้นําอักษรนี้มาใช้ในอินเดียเหนือและในแบคเตรีย นอกจากนี้การแพร่กระจายของ
อักษรขโรษฐียังสัมพันธ์กับการแผ่ขยายของพุทธศาสนาภายใต้การอุปถัมภ์ของราชวงศ์กุษาณ

ราวคริสต์ศตวรรษที่ 3 (พุทธศตวรรษที่ 8) อักษรขโรษฐีเป็นอักษรหลักที่ใช้ในการเขียน

จารึกและวรรณกรรมที่เขียนลงบนหนังและไม้แถบเอเชียกลาง เช่น ที่โขตาน ได้พบคาถาธรรมบทบันทึก
13
ด้วยอักษรขโรษฐีบนเปลือกไม้ อักษรขโรษฐีแพร่หลายอยู่หลายศตวรรษในดินแดนอุตตราบถ และ
ดินแดนใกล้เคียงในเอเชียกลาง แต่ต่อมาก็ไม่เป็นที่นิยม เนื่องจากไม่เหมาะกับภาษาสันสกฤต อักษร
14
ขโรษฐีที่มีอายุหลังสุดอยู่ในราวคริสต์ศตวรรษที่ 5 (พุทธศตวรรษที่ 10) พบที่ตักศิลา
อักษรขโรษฐี เขียนจากขวามาซ้าย ต่างจากอักษรพราหมีที่เขียนจากซ้ายไปขวา

อ กรณ การเขียน

ใช้ใบปาล์มตากแห้งเย็บเป็นเล่ม และใช้ผ้า าย ไหม แผ่นไม้บางๆ ไม้ไผ่ ประกบ หรือหุ้มใช้
หมึกทําจากถ่านไม้ หรือเขม่าตะเกียง เขียนด้วยปากกาที่ทําจากปล้องหญ้า ขูดขีดบนใบปาล์มแล้วทา

ด้วยเขม่าตะเกียง

13
Salomon, Richard; Indian epigraphy (New York: Oxford University Press, 1998) อ้างถึงใน จิรัสสา คชาชีวะ, “ปากีสถาน
แหล่งอารยธรรมทางพุทธศาสนาที่ถูกลืม” ดํารงวิชาการ ป ที่ 4 ฉบับที่ 1 (มกราคม-มิถุนายน 2548) หน้า 94.
14
Sircar, D.C.; ‘Inscriptions in Sanskritic and Dravidian Language’, , i in n Ancient India: Bulletin of the Archaeological
Survey of India No.9, 1953, (New Delhi, Lakshmi Book Store, reprint 1972) p. 216.