Page 302 - ตำราโบราณคดีอินเดีย

โบราณคดีอินนเดีย | 294

อย่างไรก็ตาามมีข้อโต้แย้งงว่าลักษณะกการขัดผิวแบบบโมริยะนี้ ยังงปราก ต่อเนืนื่องลงมา
จนถึงช่วงต้นนคริสตกาล เหหตุผลนี้จึงไม่เเพียงพอที่จะใใช้บอกอายุขอองประติมากรรมได้ ดังนั้นน รูปแบบ
32
ทางศิลปะจึงมีความสําคัญญที่จะช่วยในกการกําหนดอาายุ ตัวอย่างประติมากรรมมยักษ์ ที่น่าสนใจได้แก่
ยักษ์ศิลาทรายที่เมืองปา ลีลีบุตร เมืองวิททิศา และยักษษ์ที่เมืองปรรขััม (Parkhamm) (ภาพที่ 7.333-7.34)

ยักษ์ที่เมืองปปรรขัม มีควาามสูง 2.59 เมตร ทําจาากหินทรายสีสีเทา พบใกล้สสระน้ําใน

หมู่บ้านปรรขัขัม ทางใต้ของงมถุรา เดิมเชืชื่อว่ามีความสัสัมพันธ์กับสมััยโมริยะ แต่ตต่อมานักประวัวัติศาสตร์
ศิลปะได้พิจารณาจากรูปแบบศิลปะแล้วว กล่าวว่าน่าจจะมีอายุราวศตวรรษที่ 2-1 ก่อนคริสตกาล

แม้ว่า จารึกอัอักษรพราหมีสสมัยโมริยะที่ฐาานแสดงให้เห็นนว่าน่าจะมีอายยุราวศตวรรษทีที่ 3 ก่อน
คริสตกาล (ราาวพุทธศตวรรษษที่ 2-3) จารึกกกล่าวว่า ประติมากรรมชิ้นนีนี้ทําขึ้นโดยโกติติมกะ (Gotimaaka) และ

สถาปนาโดยพีพี่น้อง 8 คนซึ่งเป็นสมาชิกขของ มณีภัทร พพุคะ (Manibhaadra puga) จารึกแสดงให้ห้เห็นอย่าง

ชัดเจนว่านี่คืออประติมากรรมมของยักษะ-มณีณีภัทร (Yaksa Manibhadra)) ซึ่งมีการกล่าววถึงในจารึกหลลายแห่งว่า
33
เป็นเทพของพ่พ่อค้าและนักเดิดินทาง นิยมบูชชากันโดยเฉพาะอย่างยิ่งตามศศูนย์กลางที่มีคความสําคัญทางการค้า

า ที 7.33 ระติ ากรรร ร ยัก าา ที 7.34 ระะติ ากรร ร ยััก จาก รรขั
จากวิทิ า ตวรรร ที 1 ก่อนคริ ตกา (ราว ท ตวรร ที 33-4)

ะยักก ีจากทีทารคันนชะ
ที า: (Harle, 19994, 29-30)

32
Singh : p.3663.
33
Singh : p.3665.