Page 355 - ตำราโบราณคดีอินเดีย

โบราณคดีอินเดีย | 347

า ตยกรร ก าง จ้ง ( )
พัฒนามาจากเนินดิน ังศพ มีมาตั้งแต่สมัยก่อนพุทธกาล พระพุทธองค์ทรงแนะนําเหล่า

สาวกให้สร้างสถูปหรือเนินดินขึ้น เพื่อบรรจุพระสารีริกธาตุหลังพุทธปรินิพพาน ดังเช่นที่ป ิบัติอยู่เป็น

อนุสรณ์แก่กษัตริย์และเหล่านักปราชญ์

ัก ณะโดยรว ของ
สถูปมีลักษณะเป็นรูปโดม หรือโอคว่ํา ภายในบรรจุกระดูกซึ่งอาจเป็นพระสารีริกธาตุ

ของพระพุทธเจ้าหรือของพระสาวก หรืออาจเป็นสิ่งของอื่น ๆ เช่น บาตรและของใช้อื่น ๆหรือบางที

อาจเป็นเพียงพระคัมภีร์ในพุทธศาสนา สถูปใหญ่ 8 แห่งถูกสร้างขึ้นเพื่อบรรจุพระบรมสารีริกธาตุ
วั ด : มีทั้งแบบที่ใช้อิฐและหิน

่วน ระกอบของ (ภาพที่ 8.75)

1. เมธิ (medhi) ฐานรูปสี่เหลี่ยมหรือกลม
2. เวทิกะ (vedika) รั้ว ทําด้วยไม้หรือหิน ลักษณะของรั้วเป็นรูปแบบดั้งเดิมของ

พวกอารยันซึ่งนิยมสร้างรั้วล้อมรอบต้นไม้หรือสถานที่ศักดิ์สิทธิ์ เวทิกะนี้จะมีทางเข้าอยู่ 4 ด้านตาม
ทิศทั้งสี่ ซึ่งบางครั้งมีการสร้างประตูทางเข้า (torana) อย่างสวยงาม บนแนวรั้วมีภาพสลักซึ่งมักอยู่ใน

วงกลม แสดงภาพเล่าเรื่องพุทธประวัติหรือชาดก รวมถึงการบูชาพระพุทธเจ้าที่อยู่ในรูปสัญลักษณ์

เช่น บัลลังก์ที่ว่างเปล่า นอกจากนี้ยังมีภาพเทพต่าง ๆ เช่น สุริยะกับรถม้า คชลักษมี นาคราช กินนร
ลายพันธุ์พฤกษา รวมถึงภาพที่แสดงให้เห็นถึงชีวิตประจําวันของผู้คนในสมัยนั้น รั้วล้อมรอบสถูปที่

ยังคงอยู่คู่กับประตูทางเข้าคือที่ภารหุต ในมัธยประเทศตะวันออก สลักขึ้นราวศตวรรษที่ 2-3 ก่อน-

คริสตกาลในสมัยศุงคะ (พุทธศตวรรษที่ 2-3) ที่แนวรั้วมีจารึกชื่อผู้ที่อุทิศในการสร้าง ซึ่งส่วนใหญ่เป็น
39
พวกพ่อค้า แต่ก็มีบ้างที่เป็นภิกษุหรือภิกษุณี
3. ขั้นบันได (sopana)

4. องค์ระ ัง (anda) รูปโดมหรือครึ่งวงกลม
5. บัลลังก์ (harmika)

6. เสา (ก้านฉัตร) (yasti)
7. ฉัตร (chatra)

8. ลานประทักษิณ (pradakshina patha) อยู่ระหว่างองค์สถูปกับแนวรั้ว มักปู
ด้วยหินสําหรับเดินเวียน (ขวา) รอบเจดีย์

39
Harle : pp.26-28.