Page 415 - ตำราโบราณคดีอินเดีย

โบราณคดีอินเดีย | 407

เทวา ัยราชรานี (Rajarani) (ภาพที่ 8.166)
ชื่อราชรานี เชื่อกันว่ามีกําเนิดมาจากหินทรายพิเศษหลากหลายชนิด (ซึ่งท้องถิ่นรู้จักกัน

ในชื่อ rajarania) ที่ใช้ในการก่อสร้าง (แต่อาจจะเป็นในทางกลับกันคือเทวาลัยนี้เป็นกําเนิดของชื่อหิน
ทรายดังกล่าว)

สถาปัตยกรรมประกอบด้วยศิขรจําลอง (miniature rekha) ล้อมรอบศิขรองค์กลาง

จํานวนมาก เทวาลัยประธาน (Deul) สูง 17.98 เมตร ส่วนที่ยื่นออกมาของศิขร ประดับด้วยภาพ
ของทิกปาละ (เทพผู้รักษาทิศ) ยืนอยู่บนดอกบัว ต่ําลงไปเป็นสัตว์พาหนะ (ภาพที่ 8.167)

ทิศตะวันออก – พระอินทร์ ถือสายฟ าและขอช้าง สัตว์พาหนะคือช้าง
ทิศตะวันออกเฉียงใต้ – อัคนิ พุงพลุ้ยและมีหนวด ทรงแกะ

ทิศใต้- พระยม ถือไม้เท้า (danda –staff) และบ่วง ทรงกระบือ

ทิศตะวันตกเฉียงใต้ – นิรฤติ ถือดาบและหัวมนุษย์ ขี่คน
ทิศตะวันตก – วรุณ ถือบ่วงในมือซ้ายมือขวาปางประทานพร ทรงมกร (จระเข้)

ทิศตะวันตกเฉียงเหนือ – วายุ ถือธง

ทิศเหนือ – กุเวร ยืนอยู่เหนือหม้อสมบัติ(เพชรพลอย) 7 ใบ
ทิศตะวันออกเฉียงเหนือ – อิศาน (อยู่ข้าง ๆ ซากศพ?)

า ที 8.166 เทวา ัยราชรานี เ อง เน วร ังเทวา ัยราชรานี
คริ ต ตวรร ที 11-12 ( ท ตวรร ที 16-17) ที า: (Stierlin, 1968, 145)
ที า: (Harle, 1994, 249)