Page 411 - ตำราโบราณคดีอินเดีย

โบราณคดีอินเดีย | 403

เทวาลัยส่วนใหญ่ในเมืองภูพเนศวรสร้างด้วยหินทราย โดยมีแหล่งวัตถุดิบที่ใกล้ที่สุดอยู่ที่
เนินเขาขันธคีรีและอุทัยคีรี ศิลาแลงจะใช้เฉพาะกับส่วนที่เป็นกําแพงและแกนด้านในที่มองไม่เห็น การก่อไม่

ใช้ตัวสอเนื่องจากมีการแต่งผิวหน้าของหินจนแนบสนิทกันแทบไม่มีช่องว่าง วางหินเรียง ซ้อนกันขึ้นไปและ
วางอยู่ได้โดยความสมดุลของน้ําหนัก ส่วนการสลักลวดลายนั้นกระทําหลังจากเรียงหินเข้าที่แล้ว (หลักฐาน

93
จากชิ้นส่วนหินบนตัวเทวาลัยที่ยังสลักไม่แล้วเสร็จ มีเพียงการเขียนลายไว้เท่านั้น)

ตัวอย่างเทวา ัยช่วงต้น
เทวา ัย ร ราเ วร (Parasuramesvara) (ภาพที่ 8.161-8.162)

เป็นเทวาลัยเก่าที่สุดแห่งหนึ่งในโอริสสาที่รู้จักกันดี ส่วนยอดประดับด้วยอมาลกะขนาด

ใหญ่ ผนังของมุขศาลาหรือชคโมหนะประดับด้วยประติมากรรมนูนต่ํา คูหาตรงกลาง มีส่วนที่ยื่น
ออกมาจากผนัง ตั้งแต่ส่วนใต้ยอดลงมาแต่ละด้านขนาบด้วยส่วนที่คล้ายกัน (ศิขร) ที่มีขนาดเล็กกว่า

เทวาลัยเหล่านี้ส่วนใหญ่เป็นของไศวนิกาย ดังนั้นรูปเคารพในคูหาหลักจึงมักเป็นประติมากรรมปารวตี

กรรติเกยะ และคเณศ ศิขรเป็นแบบปัญจรถะ ซึ่งมีส่วนที่ยื่นออกมาจากส่วนกลางในแต่ละด้าน
มุขศาลารูปสี่เหลี่ยมผืนผ้าของเทวาลัยปรศูราเมศวร มีหลังคาราบ ผนังด้านนอกมีการ

สลักตกแต่งมากมายในขณะที่ภายในเรียบ ประตูทางเข้าอยู่ด้านข้างและด้านหลังแตกต่างจากที่อื่น

ภาพสลักที่ปราก เช่น ภาพมาตฤกาและบริวาร ภาพลากุลิศ และภาพที่ไม่ค่อยปราก ที่อื่น คือ
94
ภาพพระจันทร์ จากหลักฐานจารึกที่ปราก อยู่บนทับหลังเหนือประตูภาพครหะทั้ง 8 (the eight
grahas) กําหนดอายุได้ราวคริสต์ศตวรรษที่ 7 (พุทธศตวรรษที่ 12)

า ที 8.161 เทวา ัย ร ราเ วร
ที เ อง เน วร
ายคริ ต ตวรร ที 6 – ต้นคริ ต ตวรร ที 7

(ราว ท ตวรร ที 11-12)
ที า: (Harle, 1994, 159)

93
Mitra : p.21.
94 Harle : p.159.