Page 537 - ตำราโบราณคดีอินเดีย
P. 537
โบราณคดีอินเดีย | 529
ภาพที่อชันตามักมีองค์ประกอบภาพเป็นวงกลมหรือรูปไข่โดยไม่มีเส้นนอกล้อมรอบ
องค์ประกอบของภาพยังแสดงถึงความลี้ลับเต็มไปด้วยความหมาย วงกลมมีความหมายถึงมณฑล
อันศักดิ์สิทธิ์ (จุดศูนย์กลางภาพคือองค์เทพ) จิตรกรที่ถ้ําอชันตาสามารถใช้จุดนําสายตาให้มองเห็น
ลึกได้หลายจุดพร้อมกันอย่างเชี่ยวชาญทําให้ภาพดูคล้ายเคลื่อนไหวได้ (ภาพที่ 10.18-10.19)
า ที 10.18
า เ ่าเร องชาดก
เทคนิค
กล่าวกันว่าจิตรกรรมในถ้ําอชันตาไม่ใช่จิตรกรรมแบบปูนเป ยก (fresco) แต่ใช้เทคนิค
แบบจิตรกรรม าผนังในทวีปเอเชียที่เรียกว่า fresco secco หรืองานเฟสโกเทียม (บางตําราเรียกว่า
เทคนิคแบบ “จิตรกรรม าผนังในทวีปเอเชีย”) เพราะลักษณะของงานเฟสโกแท้จะมีการเขียนภาพ
ขณะที่พื้นผิวยังเป ยกอยู่ แต่งานในถ้ําอชันตาเป็นการเขียนสีบนปูนกึ่งแห้งกึ่งเป ยก ทําให้สีที่วาดลงไป
ไม่ได้ซึมเข้าไปอยู่ในเนื้อปูน
สําหรับเทคนิคการวาดภาพนั้นในคัมภีร์วิษณุธรรมโมตตรัม (Vishnudharmottaram)
ซึ่งแต่งขึ้นสมัยราชวงศ์คุปตะรุ่งเรือง อธิบายถึงวิธีการวาดภาพในช่วงนั้นไว้ว่าต้องมีการเตรียมผนังที่
เดิมมีความขรุขระ ด้วยการใช้ปูนฉาบก่อน ปูนฉาบดังกล่าวประกอบด้วยวัสดุธรรมชาติเช่นเศษอิฐป น
เปลือกหอยเผาไฟและทรายบดดินเหนียวผสมดินขาว เปลือกข้าว หญ้า ยางไม้ และมูลวัว เป็นต้น
หลังจากนั้น (อีก 3 เดือน) มีการฉาบปูนครั้งที่ 2 แล้วทาทับด้วยน้ํายา (วัชรเลปะ) อีก 3 ชั้น (น้ํายา
ประกอบด้วยหนังกระบือต้มแล้วตากให้แห้ง แล้วต้มอีกครั้งพร้อมดินเหนียวสีขาว)โดยการลงน้ํายาแต่
ละครั้งต้องรอให้ชั้นแรกแห้งเสียก่อน บนชั้นสุดท้ายร่างภาพใหญ่ ๆ ด้วยเครื่องมือปลายแหลมซึ่งทําให้
เป็นรอยบนปูนซึ่งยังอ่อนอยู่จากนั้นใช้พู่กันที่ทําจากขนสัตว์จุ่มสีน้ําตาลหรือแดง(บางแห่งว่าเป็นสีขาว
9
หรือเทา) ลากบนรอยนั้น ขั้นต่อไปก็ระบายสีในรายละเอียดของภาพ
9 สุภัทรดิศ ดิศกุล : หน้า 178.
