Page 182 - จากชีวกโกมารภัจจ์ถึงไภษัชยคุรุ
P. 182
174
จารึกทรายฟองเปQนจารึกที่กลFาวถึงการสรCางโรงพยาบาล ซึ่งเปQนการสรCางบุญกุศลอยFางหนึ่ง
ตามแนวคิดของพุทธศาสนา ซึ่งเห็นตัวอยFางมาตั้งแตFสมัยพระเจCาอโศก จารึกเริ่มดCวยการสรรเสริญ
พระพุทธเจCา ตามแนวมหายาน มีการกลFาวถึงตรีกาย ตามดCวยการสรรเสริญพระพุทธองค^และพระ
โพธิสัตว^ทั้งสอง ซึ่งเปQนผูCขจัดซึ่งโรคภัยทั้งปวง พระพุทธเจCาพระองค^นั้นทรงพระนามวFา “ไภษัชยคุรุ
ไวฑูรยประภาราช” และพระโพธิสัตว^ทั้งสองพระองค^คือ “พระสูรยไวโรจนจัณฑโรจิส
(Suryavairocanacandarocis)” และ “พระจันทรไวโรจนโรหินิจะ (Candravairocanarohinica)” ซึ่ง
พระพุทธเจCา (แพทย^) และพระโพธิสัตว^ทั้งสองนี้ เปQนที่นิยมและมีชื่อเสียงมากใน จีน ญี่ปุâน และธิเบต
ใจความสำคัญ (เก็บความจาก นิพัทธ^ แยCมเดช)
โศลกที่ 1 เนื้อหาแสดงความนอบนCอมแดFพระพุทธเจCาผูCมีตรีกาย (นิรมาณกาย ธรรมกาย และ
สัมโภคกาย)
โศลกที่ 2 แสดงความนอบนCอมยกยFองพระไภษัชยคุรุไวฑูรยประภาราชชินะ (เทพเจCาที่ทำใหC
เกิดความเกษมสุข แมCประชาชนไดCยินพระนามก็ปราศจากโรคภัยไขCเจ็บ)
โศลกที่ 3 แสดงความนอบนCอมแดFพระศรีสูรยไวโรจนะ และ พระศรีจันทรไวโรจนะ ผูCขจัดโรค
ในหมูFประชาชน
โศลกที่ 9-18 เนื้อหากลFาวถึงพระราชกรณียกิจและพระราชปณิธานของพระเจCาชัยวรมันที่ 7
ในการสถาปนาอาโรคยศาลา พระไภษัชยสุคต สุคตาลัย และเทวรูปพระสูรยะไวโรจนะกับพระจันทระไว
โรจนะ ในปôมหาศักราช 1108
โศลกที่ 19-26 กลFาวถึงแพทย^และเจCาหนCาที่แผนกตFาง ๆ ประจำอาโรคยศาลา
โศลกที่ 27-36 กลFาวถึงสิ่งของตFาง ๆ ที่พระเจCาชัยวรมันที่ 7 ถวายไวCแดFพระพุทธเจCา และ
สิ่งของจำเปQนตFออาโรคยศาลา
โศลกที่ 37-39 เนื้อหากลFาวถึงผูCประกอบพิธีบูชายัญ และโหราจารย^ รวมถึงสิ่งของจำเปQน
สำหรับอาโรคยศาลา
โศลกที่ 40-41 กลFาวสดุดีพระเจCาชัยวรมันที่ 7
โศลกที่ 42-43 เนื้อหากลFาวถึงราชมนตรีซึ่งควรไดCรับการแตFงตั้งในอาโรคยศาลา และ “บุคคล
ใดที่ทำความผิด เมื่อเขCามายังอาโรคยศาลาไมFควรถูกลงโทษทัณฑ^”
โศลกที่ 44-46 กลFาวถึงพระราชปณิธานของพระเจCาชัยวรมันที่ 7 ที่ทรงปรารถนาอยFางแรงกลCา
ถึงประโยชน^สุขของหมูFชน
(ดูรายละเอียดเพิ่มเติมในนิพัทธ^ แยCมเดช, 2558 และ Finot, 1903: 18-33)
ตัวอยFางศาสนสถานสำคัญและโรงพยาบาลสมัยพระเจ:าชัยวรมันที่ 7 ในกัมพูชา
ศาสนสถานสำคัญแหFงหนึ่งในสมัยพระเจCาชัยววรมันที่ 7 ซึ่งมีบทบาทสำคัญตFอการนับถือ
พระไภษัชยคุรุ ไดCแกF ปราสาทบันทายฉมาร^ ซึ่งยังเปQนที่สงสัยวFา ที่นี่จะเปQนตCนแบบของโรงพยาบาลที่
