Page 205 - วัชรยานยันตระ

พระไภษัชยคุรุ อีกทั้งยังกล่าวว่าลักษณะการวางพระกรดังกล่าวคล้ายคลึง
กับลักษณะของพระไวโรจนะ (ซึ่งมีความสัมพันธ์กับพระโพธิสัตว์บริวาร 2
องค์) ซึ่งแนวคิดดังกล่าวนี้ โกลูเบฟ (Goloubew) นักวิชาการชาวฝรั่งเศสเคย

ตั้งข้อสังเกตมาก่อนว่า ประติมากรรมซึ่งพบที่บันทายฉมาร์ก็มีลักษณะของ
การวางพระกรคล้ายคลึงกับรูปเคารพองค์กลางของกลุ่มรูปเคารพสามองค์
(triad) ที่กล่าวมา (จะกล่าวถึงพระวัชรธรต่อไปในบทที่ว่าด้วยประเทศไทย)

พระวัชรสัตว์

รูปเคารพพระวัชรสัตว์ในกัมพูชาปรากฏตั้งแต่ตอนปลาย
พุทธศตวรรษที่ 16 ประทับนั่งขัดสมาธิ ถือวัชระและกระดิ่ง คัมภีร์ตันตระ
บางเล่มกล่าวว่าเหวัชระ คือ พระวัชรสัตว์ (Bunker, 2011: 258)
ในสมัยพระเจ้าชัยวรมันที่ 7 พระวัชรสัตว์ได้รับการยกย่องว่าเป็น
“พระอาทิพุทธ” เชื่อว่าพระองค์ได้รับการบูชา ณ ปราสาทบายน ซึ่งเป็นรูป
จ าลองของมณฑลทางพระพุทธศาสนาสกุลวัชรยาน มีผู้ตั้งข้อสังเกตว่า

พระพักตร์ที่ปราสาทบายนเป็นพระวัชรสัตว์หรือไม่ เนื่องมาจากว่า
นักวิชาการบางคนมองว่า พระวัชรสัตว์เคยได้รับการบูชามาก่อน ณ ปราสาท
หินพิมาย ซึ่งเชื่อว่าเป็นถิ่นฐานเดิมของราชวงศ์มหิธรปุระ สายสกุลของ
ชัยวรมันที่ 7 (ดูเพิ่มเติมใน Sharrock, 2007: 273-280)

รูปเคารพพระวัชรสัตว์ที่มีอายุเก่าสุดที่รู้จักกันในกัมพูชา คือ
ประติมากรรมส าริดพระวัชรสัตว์พบที่จังหวัดกันดาล (Kandal) ลักษณะของ
วัชระที่ถือในพระหัตถ์ขวาแนบพระอุระ มีลักษณะเป็นภาพนูนมากกว่าที่จะ
เป็นสามมิติหรือกึ่งลอยตัว ซึ่งมีลักษณะทางประติมานวิทยาคล้ายคลึงกับ
ประติมากรรมศิลาสมัยปาละ พุทธศตวรรษที่ 13 ที่น่าสนใจคือ บนศิราภรณ์
ปรากฏภาพของพระชินะ 5 พระองค์แห่งวัชรธาตุ ซึ่งลักษณะเช่นนี้ก็พบได้

ในประติมากรรมสกุลช่างปาละเช่นกัน (Bunker, 2001: 258-259)

195