Page 301 - วัชรยานยันตระ
P. 301
แม่พิมพ์ส าริดและภาพพิมพ์รูปเหวัชระมณฑล สูง 17 เซนติเมตร
อยู่ที่พิพิธภัณฑสถานแห่งชาติ พระนคร
(ที่มา: หม่อมเจ้าสุภัทรดิศ ดิศกุล, 2547: รูปที่ 88 ค.)
ปราสาทดังกล่าวมีลักษณะของปราสาทในศิลปะเขมร มีเสาที่มุม
รองรับหลังคาที่มี 4 ชั้น ตรงกลางระหว่างเสาเป็นวงกลม 2 วง วงกลมตรง
กลางเป็นรูปเหวัชระ มี 8 เศียร 16 กร สวมเครื่องประดับที่มีความหมาย 5
อย่าง เหวัชระอยู่ในท่าเต้นร าแห่งจักรวาล (cosmic dance) โดยเท้าซ้าย
เหยียบอยู่บนซากศพซึ่งสวมมงกุฎที่มียอดหันไปทางทิศตะวันออก
ไม่ปรากฏนางคู่บารมี ปรากฏเพียงโยคินีทั้ง 8 ล้อมรอบอยู่ตามทิศทั้ง 8
ตามที่ระบุไว้ในคัมภีร์ คือ เคารีประจ าทิศตะวันออก และจัณฑาลีทิศตะวันตก
เฉียงใต้ เป็นต้น ทั้งหมดนี้อยู่ภายในวงกลมใหญ่
ชั้นล่างใต้วงกลม (laukika – เลากิกะ) ประกอบด้วยซุ้ม 5 ซุ้ม
ภายในซุ้มเป็นรูปเทพสวมมงกุฎ บางองค์มีหลายเศียรหลายกร นอกจากนี้ใน
ประติมากรรมชิ้นนี้ ยังมีองค์ประกอบอื่นๆ ที่ล้วนมีความหมาย เช่น หม้อน ้า
แห่งชัยชนะ (vajrakalasa) ที่ใช้ในการประกอบพิธีอภิเษก
291
