Page 302 - วัชรยานยันตระ
P. 302
ด้านบนกุฏาคารที่มี 4 ชั้นนั้น ชั้นแรกประกอบด้วยพระพุทธเจ้า 7
พระองค์ทรงเครื่อง (สวมมงกุฎ) ประทับนั่งสมาธิอยู่ภายในพุทธเกษตรของ
แต่ละองค์ พระพุทธเจ้าทั้ง 7 องค์หมายถึงลักษณะสัมโภคกายของพระชินะ
อมิตาภะ (Boeles, 1966: 23)
ชั้นที่ 2 เป็นภาพเทพทรงเครื่อง ซึ่งยังไม่สามารถตีความได้
ชั้นที่ 3 ประกอบด้วยเทพี 3 องค์ ประทับนั่งแยกกันในคูหาเฉพาะ
องค์ แต่ละองค์มีเพียงเศียรเดียว อาจหมายถึงนางปรัชญาปารมิตา เทพีอัน
ั
เป็นตัวแทนของปรัชญา หรือปญญา และบริวาร
รูปเคารพที่อยู่บนสุดเป็นพระพุทธรูปปางนาคปรก ด้านข้างต ่าลง
มาเล็กน้อยเป็นพระสาวกอยู่ในท่าอัญชลี พระพุทธรูปนาคปรกในที่นี้เป็น
ตัวแทนของพระชินะที่สมบูรณ์และเป็นอมตะ (พระอาทิพุทธ?) หรือวัชรธร
ซึ่งเมื่อปรากฏคู่กับพระนางปรัชญปารมิตาแล้ว จะมีความหมายถึง
“ธรรมกาย” ดังนั้น 2 ชั้นบนที่ปรากฏบนแม่พิมพ์ชิ้นนี้จึงแสดงถึงธรรมกาย
ขณะที่ชั้นที่อยู่ต ่าลงไปแสดงถึงสัมโภคกายและนิรมานกาย ส่วนกิ่งโพธิที่อยู่
บนสุด อาจแสดงถึง “โพธิจิต” (Boeles, 1966: 25)
เหวัชระ-มณฑลดังกล่าวแสดงให้เห็นถึงระบบจักรวาลที่สมบูรณ์ อัน
ประกอบด้วย โลกทั้ง 3 ดังนี้
- ฐานชั้นล่าง ที่ประกอบด้วยซุ้ม 5 ซุ้ม หมายถึง โลกมนุษย์
- ถัดขึ้นมาที่ประกอบด้วยเหวัชระอยู่ภายในวงกลม เป็นโลกของเห
วัชระ
- 4 ชั้นบนของกุฏาคารในกรอบรูปสามเหลี่ยม หมายถึงโลกแห่ง
การหลุดพ้น
ทั้งหมดนี้คือ มณฑลครหะ (mandalagrha) ในรูปของกุฏาคาร
(kutagara) (Boeles, 1966: 25) นอกจากนี้ยังได้พบพระพิมพ์ส าริดรูปเห
วัชระมณฑลที่จังหวัดสุพรรณบุรี และภายในกรุพระปรางค์วัดราชบูรณะ
292
