Page 189 - ครบรอบ 18 ปี สำนักงาน คปภ.

187

ภูมิรัฐศาสตร์ (Geopolitics) คือ ศาสตร์ที่ว่าด้วยความสัมพันธ์ระหว่าง “ภูมิประเทศ” กับ “อ�านาจทางการเมือง เศรษฐกิจ และการทหาร” ของรัฐ
ซึ่งมีผลต่อธุรกิจการเงินทุกประเภท

ในโลกปัจจุบัน ภูมิรัฐศาสตร์ไม่ได้จ�ากัดอยู่เพียงขอบเขตของอธิปไตยหรืออาณาเขต แต่ครอบคลุมถึงระบบเศรษฐกิจโลก (Global Economy)
ความมั่นคงทางพลังงาน (Energy Security) ความมั่นคงทางอาหาร (Food Security) และระบบสิ่งแวดล้อม (Environmental System) ซึ่งทั้งหมดนี้
เชื่อมโยงกันอย่างซับซ้อน และส่งผลโดยตรงต่อภาคธุรกิจการเงิน โดยเฉพาะ อุตสาหกรรมประกันวินาศภัยไทย ที่ต้องท�าหน้าที่บริหารและกระจาย
ความเสี่ยงจากผลกระทบที่เกิดขึ้นทั้งทางตรงและทางอ้อม

ประเทศไทยในฐานะมีภูมิประเทศอยู่ในจุดศูนย์กลางของอาเซียน จึงอยู่ในจุดตัดส�าคัญของภูมิรัฐศาสตร์โลกทั้งในมิติทางเศรษฐกิจและความมั่นคง
ซึ่งส่งผลต่อทิศทางการด�าเนินงานของอุตสาหกรรมประกันวินาศภัยไทย ที่ต้องเผชิญความท้าทายใหม่ ๆ ทั้ง ความเสี่ยงอุบัติใหม่ (Emerging Risks)
ความเสี่ยงทางภูมิอากาศ (Climate Risks) ความเสี่ยงทางภัยพิบัติธรรมชาติ (Catastrophe Risk) สงครามทางเศรษฐกิจ (Economic Wars)
และการเปลี่ยนแปลงประชากร (Demographic Shift) ซึ่งความเสี่ยงทางภูมิรัฐศาตร์เหล่านี้ เป็นบททดสอบของอุตสาหกรรมวินาศภัยถึงความพร้อม
และความยืดหยุ่นต่อการปรับตัวสู่ “ความไม่แน่นอนถาวร” การด�าเนินธุรกิจต่อไป จึงไม่อาจจ�ากัดอยู่เพียงเฉพาะความยั่งยืนของผลิตภัณฑ์ประกันภัย
หรือช่องทางการจัดจ�าหน่ายเท่านั้น หากแต่ต้องมีการพัฒนาโครงสร้างพื้นฐานด้านข้อมูล และการบริหารความเสี่ยง ซึ่งต้องอาศัยความร่วมมือระหว่าง
ภาครัฐ ภาคเอกชน และภาคประชาสังคม เพื่อให้ระบบประกันภัยสามารถคงบทบาทส�าคัญในการบริหารความเสี่ยงในยุคที่ภูมิรัฐศาตร์มีความส�าคัญ
ต่อความมั่นคงทางเศรษฐกิจ และสังคมของประเทศได้อย่างยั่งยืนในระยะยาว

ประเทศไทยในฐานะจุดศูนย์กลางภูมิรัฐศาสตร์ ภูมิรัฐศาสตร์ด้านเศรษฐกิจ

ของอาเซียน สงครามทางการเงินและผลต่อประกันภัย

ประเทศไทยมี “ภูมิประเทศ” ที่ตั้งอยู่ในจุดยุทธศาสตร์ส�าคัญของ มาตรการคว�าบาตร (Sanctions) การจ�ากัดการส่งออก–น�าเข้า
เอเชียตะวันออกเฉียงใต้ ซึ่งเป็นศูนย์กลางเชื่อมต่อระหว่างจีน อินเดีย (Trade Barriers) หรือการควบคุมการไหลของเงินทุน (Capital Flow
และกลุ่มประเทศอินโดจีน โดยมีภูมิประเทศเป็นจุดเชื่อมเส้นทางคมนาคม Control) เป็นการใช้เครื่องมือทางเศรษฐกิจ เพื่อบรรลุเป้าหมายทาง
ทางบก ทางน�า และทางอากาศ โครงสร้างนี้ท�าให้ประเทศไทยได้รับบทบาท การเมือง หรือความมั่นคงของรัฐ โดยไม่จ�าเป็นต้องใช้ก�าลังทหารโดยตรง
ส�าคัญในฐานะ “ประตูเศรษฐกิจของอาเซียน” (ASEAN Gateway) โดย
ไทยมีมูลค่าการค้ารวมกับประเทศอาเซียนกว่า 120,628 ล้านดอลลาร์ ส�าหรับประเทศไทย สงครามทางเศรษฐกิจระหว่างมหาอ�านาจมีผลทั้ง
สหรัฐ การส่งออกมีมูลค่ารวม 70,165 ล้านดอลลาร์สหรัฐ และการน�าเข้า เชิงบวกและลบ ด้านบวกคือ ไทยได้รับประโยชน์จากการเบี่ยงเส้นทาง
มีมูลค่ารวม 50,463 ล้านดอลลาร์สหรัฐ ในปี 2567 (กระทรวงพาณิชย์, การผลิต (Supply Chain Shift) โดยเฉพาะในอุตสาหกรรมอิเล็กทรอนิกส์
2568) โดยสินค้าหลักคือ ยานยนต์ อิเล็กทรอนิกส์ และอาหาร ซึ่งล้วนเป็น
สินค้าที่มีความเชื่อมโยงกับระบบโลจิสติกส์ และประกันภัยขนส่งระหว่าง
ประเทศ นอกจากโอกาสทางเศรษฐกิจ การเป็นศูนย์กลางภูมิรัฐศาสตร์
ยังท�าให้ไทยต้องเผชิญความเสี่ยงเชิงโครงสร้าง เช่น ภัยธรรมชาติ
ขนาดใหญ่ในลุ่มน�าโขง ภัยแผ่นดินไหว และพื้นที่ดินอ่อนในจุดศูนย์กลาง
ประเทศซึ่งส่งผลโดยตรงต่อระบบประกันภัย โดยเฉพาะการประกันภัย
ทรัพย์สิน (Property Insurance) และการประกันภัยขนส่งสินค้า
(Marine Cargo Insurance)

ภูมิรัฐศาสตร์ของประเทศไทยจึงเป็นทั้ง “โอกาส” และ “ความท้าทาย”
ส�าหรับอุตสาหกรรมประกันภัย การเข้าใจความเชื่อมโยงระหว่างภูมิศาสตร์
กับเศรษฐกิจจึงเป็นสิ่งส�าคัญในการวางแผนกลยุทธ์และออกแบบ
ผลิตภัณฑ์ประกันภัยให้สอดคล้องกับพลวัตของภูมิภาค
(ภาพที่ 1: พื้นที่เส้นทาง Strait of Hormuz)