Page 191 - งานโบราณคดีใต้ร่มพระบารมีในหลวงรัชกาลที่ 9

งานโบราณคดีใต้ร่มพระบารมีในหลวงรัชกาลที่ ๙

ภาพที่ ๒ ตัวอย่างความสัมพันธ์ข้อมูลเชิงพื้นที่ ด้วยระบบ GIS

ระบบสารสนเทศภูมิศาสตร์กับงานโบราณคดี ปัจจุบันการศึกษาวิจัยทางโบราณคดี ได้มีการน�าข้อมูลโทรสัมผัส ทั้งแผนที่ รูป
ระบบสารสนเทศภูมิศาสตร์ หมายถึง กระบวนการของการใช้ระบบคอมพิวเตอร์ ถ่ายทางอากาศ ภาพจากดาวเทียม มาใช้เป็นพื้นฐานในการศึกษาแหล่งโบราณคดี

ได้แก่ ฮาร์ดแวร์ และซอฟต์แวร์ ผนวกเข้ากับข้อมูลภูมิศาสตร์จากข้อมูลโทรสัมผัส ควบคู่กับการน�าระบบสารสนเทศภูมิศาสตร์มาใช้ส�าหรับจัดเก็บและจัดการข้อมูล
ทั้งในรูปแบบของการจัดเก็บ ปรับปรุง และวิเคราะห์ข้อมูล ซึ่งจะเชื่อมโยงและ ต่าง ๆ ทั้งจากการส�ารวจและขุดค้นทางโบราณคดีกันอย่างแพร่หลาย ซึ่งเป็น
แสดงผลในรูปแบบของสารสนเทศที่สามารถอ้างอิงต�าแหน่งบนพื้นโลก เพื่อให้ได้ ประโยชน์อย่างยิ่งส�าหรับงานโบราณคดี ทั้งการส�ารวจแหล่งโบราณคดี การ

สารสนเทศที่มีคุณค่า และสามารถน�าไปใช้ในการบริหารจัดการ สนับสนุน วางแผน วิเคราะห์สภาพพื้นที่ การวิเคราะห์สภาพแวดล้อมการตั้งถิ่นฐาน การวางแผนเพื่อ
และตัดสินใจที่เกี่ยวกับพื้นที่ได้อย่างมีประสิทธิภาพ การจัดการและอนุรักษ์แหล่งโบราณคดี เป็นต้น

การใช้ภูมิสารสนเทศกับศึกษา
ด้านสภาพแวดล้อมการตั้งถิ่นฐาน

โครงการศึกษาวิจัยและพัฒนาเมืองขีดขิน ต�าบลบ้านหมอ
อ�าเภอบ้านหมอ จังหวัดสระบุรี ซึ่งด�าเนินงานระหว่างปี พ.ศ. ๒๕๔๙
- ๒๕๕๐ โดยภาควิชาโบราณคดี มหาวิทยาลัยศิลปากร (ได้รับทุน
สนับสนุนการวิจัยจากส�านักศิลปากรที่ ๓ พระนครศรีอยุธยา) นั้น

เป็นตัวอย่างกรณีศึกษา การน�าภูมิสารสนเทศมาใช้ส�าหรับการศึกษา
สภาพแวดล้อมการตั้งถิ่นฐานได้เป็นอย่างดี
โดยในการศึกษาวิจัย ได้น�ารูปถ่ายทางอากาศตั้งแต่อดีตแต่ละปี
มาท�าการแปลข้อมูล ๓ มิติ เพื่อศึกษาลักษณะและการเปลี่ยนแปลง

ของสภาพก�าแพงเมือง-คูเมือง (ภาพที่ ๓) ในส่วนของการศึกษา
สภาพแวดล้อมการตั้งถิ่นฐานนั้น จะน�ารูปถ่ายทางอากาศ โครงการ
WWS ปี พ.ศ. ๒๔๙๖ มาท�าการศึกษาลักษณะธรณีสัณฐาน เพื่อ
ให้เข้าใจถึงทั้ง ภูมิลักษณ์ธรรมชาติ และภูมิลักษณ์วัฒนธรรม

(ภาพที่ ๔)

ภาพที่ ๓ รูปถ่ายทางอากาศ แสดงการเปลี่ยนแปลงสภาพพื้นที่
ในแต่ละปีพุทธศักราช

191 ๑๙๑