Page 214 - งานโบราณคดีใต้ร่มพระบารมีในหลวงรัชกาลที่ 9

งานโบราณคดีใต้ร่มพระบารมีในหลวงรัชกาลที่ ๙

การศึกษาเกี่ยวกับองค์ประกอบทางเคมีของสิ่ง ดีเอ็นเอนอกนิวเคลียสที่แสดงถึงการถ่ายทอด มากกว่าในระยะที่ผ่านมาเลือกท�าสารนิพนธ์และ

มีชีวิต ได้แก่ โมเลกุลและสารชนิดต่าง ๆ ที่พบ พันธุกรรมทางสายมารดา จากเนื้อเยื่อภายในโพรง วิทยานิพนธ์ด้านการวิเคราะห์โครงกระดูกมนุษย์จาก
ในสิ่งมีชีวิต รวมถึงการศึกษาการเปลี่ยนแปลงของ รากฟัน วิเคราะห์ร่วมกับตัวอย่างประชากรปัจจุบัน พบ แหล่งโบราณคดีในระดับปริญญาตรีและปริญญาโท
องค์ประกอบทางเคมีที่เกิดขึ้นในระหว่างการด�ารง ว่าประชากรยุคก่อนประวัติศาสตร์จากทั้งสองแหล่งมี ทั้งการศึกษาวิเคราะห์โครงกระดูกมนุษย์แบบติดที่ (in
ชีวิตมาใช้ศึกษาโครงกระดูกมนุษย์ในงานโบราณคดี ความสัมพันธ์กับชาวบนหรือญัฮกูร กลุ่มชาติพันธ์ุที่ใช้ situ) ที่แหล่งโบราณคดี การวิเคราะห์ในห้องปฏิบัติการ

เช่น การศึกษาไอโซโทปเสถียร (stable isotope) ของ ภาษามอญโบราณ ในตระกูลภาษาออสโตรเอเชียติก และการวิเคราะห์ในประเด็นปัญหาเฉพาะต่าง ๆ ด้วย
คาร์บอน (carbon) และไนโตรเจน (nitrogen) จาก มากที่สุด ต่อมาคือไทยโคราชหรือไทยเบิ้ง และกลุ่ม ความสนับสนุนของหน่วยงานและสถาบันการศึกษา
ตัวอย่างฟันและกระดูกเพื่อตอบค�าถามเกี่ยวกับอาหาร ประชากรในพื้นที่ตอนใต้ของประเทศจีน เช่น จ้วง, จีน เช่นคณะแพทยศาสตร์ศิริราชพยาบาล มหาวิทยาลัย
หรือพฤติกรรมการบริโภค เช่น การศึกษาตัวอย่าง ยูนนาน และจีนกวางตุ้ง (Lertrit et al., 2008; San- มหิดล, คณะแพทยศาสตร์ มหาวิทยาลัยขอนแก่น และ

กลุ่มประชากรจากแหล่งโบราณคดีบ้านเชียงของ pachudayan, 2005) และงานของรองศาสตราจารย์ คณะวิทยาศาสตร์ มหาวิทยาลัยศิลปากร เป็นต้น
ดร.คริสโตเฟอร์ คิง มหาวิทยาลัยฮาวาย พ.ศ. ๒๕๔๙ ดร.ฉัตชัย ฉิ่นไพศาล คณะเภสัชศาสตร์ มหาวิทยาลัย โดยสรุป ในระยะ ๕๖ ปีของการศึกษาโครงกระดูก
(King, 2006) พบได้ว่าอาหารหลักคือคาร์โบไฮเดรตจาก ศิลปากร วิเคราะห์ไมโทคอนเดรียลดีเอ็นเอจาก มนุษย์ในงานโบราณคดีไทย ในสมัยของพระบาท
พืชกลุ่ม C ที่เติบโตได้ดีในสภาพอากาศค่อนข้างชื้น ตัวอย่างฟันโบราณจากแหล่งโบราณคดีวัฒนธรรมโลง สมเด็จพระปรมินทรมหาภูมิพลอดุลยเดช บรมนาถ
3
และได้รับอิทธิพลจากลมมรสุมอย่างข้าว ถั่ว มัน และ ไม้ในเขตอ�าเภอปางมะผ้า จังหวัดแม่ฮ่องสอน (ฉัตชัย บพิตร จากจุดเริ่มต้นของการประยุกต์องค์ความรู้ด้าน
เผือก กับการบริโภคโปรตีนจากการเลี้ยงและล่าสัตว์ ฉิ่นไพศาล, ๒๕๔๙) กายวิภาคศาสตร์และมานุษยวิทยากายภาพที่ภาควิชา
อย่างเก้ง-กวาง วัว-ควาย หมา หมู และไก่ และสัตว์ นอกจากนี้ พบได้ว่ามีการทดลองประยุกต์ความ กายวิภาคศาสตร์ คณะแพทยศาสตร์ศิริราชพยาบาล
น�้าจืดในแหล่งน�้าบริเวณใกล้เคียง หรือการศึกษากลุ่ม รู้ด้านนิติวิทยาศาสตร์มาใช้สร้างภาพสามมิติของ โดยศาสตราจารย์เกียรติคุณ นายแพทย์สุด แสงวิเชียร

ตัวอย่างประชากรยุคก่อนประวัติศาสตร์ในภาคกลาง ชิ้นส่วนกะโหลกศีรษะกับการขึ้นรูปหน้าประชากร ได้วางรากฐานให้กับนักศึกษาโบราณคดีในระยะเริ่มต้น
ของไทยโดย ผู้ช่วยศาสตราจารย์ ดร.สว่าง เลิศฤทธิ์ ยุคก่อนประวัติศาสตร์ สมัยไพลสโตซีนตอนปลาย กับการใช้กระบวนการทางวิทยาศาสตร์เป็นหลักในการ
(รองศาสตราจารย์ ดร.ธนิก เลิศชาญฤทธ์) คณะ จากแหล่งโบราณคดีเพิงผาถ�้าลอด อ�าเภอปาง ศึกษาและการบูรณาการร่วมกับศาสตร์สาขาอื่นในเวลา
โบราณคดี มหาวิทยาลัยศิลปากร ใน พ.ศ. ๒๕๔๗ มะผ้า จังหวัดแม่ฮ่องสอน โดยเป็นส่วนหนึ่งของ ต่อมา เพื่อให้ได้ข้อมูล ความรู้ส�าหรับการแปลความ

(สว่าง เลิศฤทธิ์, ๒๕๔๗) และผู้ช่วยศาสตราจารย์ งานวิจัยในโครงการปฏิสัมพันธ์ระหว่างมนุษย์ก่อน เรื่องราวของคนในอดีตในแง่มุมหรือประเด็นปัญหา
ดร.ฉิน-สิน เหลียว มหาวิทยาลัยประจ�ารัฐแคลิฟอร์เนีย ประวัติศาสตร์กับสิ่งแวดล้อมบนพื้นที่สูงในอ�าเภอ ที่ลึกและหลากหลายขึ้น ท�าให้การศึกษาโครงกระดูก
(California State University) ประเทศสหรัฐอเมริกา ใน ปางมะผ้า จังหวัดแม่ฮ่องสอน ของรองศาสตราจารย์ มนุษย์ในงานโบราณคดีไทยก้าวหน้าอย่างมาก เป็นที่
พ.ศ. ๒๕๕๕ (Chin-Hsin Liu, 2012) และการศึกษา ดร.รัศมี ชูทรงเดช คณะโบราณคดี และคณะ สนใจและที่ยอมรับของวงวิชาการสากลในปัจจุบัน

ไอโซโทปเสถียรของสตรอนเซียม (strontium) และ ท�างานวิจัยด้านมานุษยวิทยากายภาพของโครงการ อย่างไรก็ตาม แม้มีความก้าวหน้าทางการศึกษา
ออกซิเจน (oxygen) เพื่อตอบค�าถามถึงสภาพแวดล้อม ประกอบด้วยผู้ช่วยศาสตราจารย์ ดร.สุภาพร นาค แต่ในอีกด้านยังคงพบข้อจ�ากัดอีกหลายประการ โดย
การอพยพเคลื่อนย้ายของประชากร และระบบการสืบ บัลลังก์ คณะสังคมศาสตร์ มหาวิทยาลัยเชียงใหม่, เฉพาะด้านบุคลากร อุปกรณ์ และห้องปฎิบัติการ ภาค
เครือญาติ (Bently et al., 2005; Cox 2009) ผู้ช่วยศาสตราจารย์ ทันตแพทย์หญิง ดร.กนกนาฏ วิชาโบราณคดี คณะโบราณคดี มหาวิทยาลัยศิลปากร

การศึกษาด้านพันธุกรรมโบราณ เริ่มมีการศึกษา จินตกานนท์ และนัทธมน ภู่รีพัฒน์พงศ์ รวมถึงการ ในฐานะสถาบันการศึกษาหลักของประเทศไทย มีหน้า
เมื่อ พ.ศ. ๒๕๔๒ ในงานวิจัยของศาสตราจารย์ จัดการรวบรวมและสร้างฐานข้อมูลมานุษยวิทยา ที่ส�าคัญในการพัฒนาการศึกษาโครงกระดูกมนุษย์ใน
ดร.สุรินทร์ ภู่ขจร คณะโบราณคดี โดยใช้ตัวอย่างจาก กายภาพในประเทศไทยตามโครงการวิจัยทาง งานโบราณคดีไทยให้ทันสมัยกับสภาพปัจจุบัน ทั้งด้าน
แหล่งโบราณคดีถ�้าหมอเขียว จังหวัดกระบี่ ศึกษาที่ มานุษยวิทยากายภาพและโบราณคดีเชิงชีววิทยาใน ระเบียบวิธี เทคนิควิธีในการศึกษา รวมถึงอุปกรณ์กับ

ห้องปฏิบัติการในต่างประเทศ พบว่าโครงกระดูกสมัย ประเทศไทย พ.ศ. ๒๕๔๙ - ๒๕๕๒ และโครงการ ห้องปฏิบัติการ ด้วยความร่วมมือกับหน่วยงานราชการ
ไพลสโตซีนตอนปลาย มีดีเอ็นเอจัดอยู่ในกลุ่มประชากร วิจัยและพัฒนาฐานข้อมูลมานุษยวิทยากายภาพใน และสถาบันการศึกษาอื่นที่เกี่ยวข้อง เพื่อเสนอมุมมอง
ออสตราลอยด์-เมลานีซอยด์ (Pookajorn, 1996; อ้างถึง ประเทศไทย พ.ศ. ๒๕๕๓ โดยศูนย์มานุษยวิทยาสิรินธร ข้อมูล และความรู้ใหม่จากการศึกษาวิเคราะห์หลัก
ในรัศมี ชูทรงเดช และ นัทธมน ภู่รีพัฒน์พงศ์, ๒๕๕๑: (องค์การมหาชน) ฐานโครงกระดูกมนุษย์ที่ได้จากแหล่งโบราณคดี บน

๒๒๓) หลังจากนั้น ภาควิชาชีวเคมี คณะแพทยศาสตร์ ภาพรวมของพัฒนาการศึกษาระยะนี้พบว่าการ พื้นฐานของระเบียบวิธีทางวิทยาศาสตร์ ตามพระบรม
ศิริราชพยาบาล เริ่มศึกษากับตัวอย่างโครงกระดูก ศึกษาโครงกระดูกมนุษย์ในงานโบราณคดีไทยเป็นที่ ราโชวาทที่พระบาทสมเด็จพระปรมินทรมหาภูมิพล
ในงานโบราณคดีจากแหล่งโบราณคดีเนินอุโลกและ ยอมรับมากขึ้นด้านคุณภาพ ก้าวหน้าทางด้านแนวคิด อดุลยเดช บรมนาถบพิตร ประทานให้ผู้ส�าเร็จการ
บ้านโนนวัด อ�าเภอโนนสูง จังหวัดนครราชสีมา ด้วย เทคนิควิธี และการตั้งประเด็นค�าถามกับข้อสมมติฐาน ศึกษา ในพิธีพระราชทานปริญญาบัตรและอนุปริญญา

การตรวจวิเคราะห์ไมโทคอนเดรียดีเอ็นเอ (mtDNA) ตามแบบสากล มีนักศึกษาสาขาวิชาโบราณคดีจ�านวน บัตรของมหาวิทยาลัยศิลปากร ณ ห้องประชุมศิลปากร

“...บัณฑิตของมหาวิทยาลัยนี้ ส่วนใหญ่ทีเดียวศึกษาหนักไปในวิทยาการฝ่ายศิลปวัฒนธรรม

ซึ่งถ้ามองแต่เพียงผิวเผินแล้ว จะเห็นว่ามิได้เกี่ยวข้องกับวิทยาการก้าวหน้าทางวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีเลย

แต่แท้จริงแล้ว บัณฑิตที่นี่ได้อยู่ใกล้ชิดและได้ใช้วิทยาศาสตร์ก้าวหน้าอย่างมาก

เช่นนักศึกษาวิชาโบราณคดี ถ้าไม่อาศัยหลักวิชาวิทยาศาสตร์และเครื่องมือ

ตรวจสอบที่ทันสมัยแล้ว ในบางกรณีก็ยากที่จะพิสูจน์ความจริงต่างๆ โดยแน่ชัดได้...”

พระบรมราชโชวาท ในพิธีพระราชทานปริญญาบัตร และอนุปริญญาบัตร แก่นักศึกษามหาวิทยาลัยศิลปากร
ณ ห้องประชุมศิลปากร วันพฤหัสบดีที่ ๑๑ ตุลาคม พ.ศ.๒๕๑๐

214 ๒๑๔