Page 255 - วัชรยานยันตระ
P. 255
(ปราสาทหรือที่ประทับของเหรุกะ) ดังนั้นประติมากรรมชิ้นนี้ซึ่งมีความ
คล้ายคลึงกับรูปเคารพที่พิมายอาจสะท้อนถึงรูปเคารพของเทพองค์เดียวกัน
ได้หรือไม่ ? ซึ่งการตีความของรูปเคารพดังกล่าวก็มีผู้ตีความแตกต่างกันไป
เช่น อาจเป็น “จักรสังวร” หรือ “ไตรโลกยวิชยะ” หรืออาจหมายถึง “เหวัชระ”
หรือ “เหรุกะ” ได้หรือไม่? (ซึ่งจากการศึกษาที่ได้กล่าวมา จะเห็นว่าเทพ
ตันตระที่มีนามว่า สังวร–เหรุกะ และ เหวัชระ ยังมีความสับสนทางประติมาน
วิทยาอยู่)
แม้ว่ารูปเคารพที่พบในดินแดนจัมปาจะไม่ได้แสดงให้เห็นอย่าง
ชัดเจนถึงความเป็นวัชรยานตันตระ เหมือนที่ปรากฏในเขมรและชวา แต่จาก
จารึกและแนวคิดในการสร้างพุทธสถานก็อาจแสดงให้เห็นได้ชัดเจน
พอสมควร ประกอบกับความสัมพันธ์กับดินแดนที่เป็นแหล่งหรือศูนย์กลาง
วัชรยานตันตระในเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ในช่วงเวลานั้นคือกัมพูชาและชวา
รวมถึงรูปแบบศิลปะที่ปรากฏก็แสดงให้เห็นอย่างชัดเจนถึงการรับเอา
แนวคิดทางพุทธศาสนามหายานแบบวัชรยานตันตระของดินแดนนั้นๆ มาใช้
โดยเฉพาะอย่างยิ่งจารึกของพระเจ้าสูรยวรรมเทวะในสมัยของพระเจ้า
ชัยวรมันที่ 7
จึงอาจกล่าวได้ว่า การศึกษาประวัติศาสตร์ของจัมปาประกอบกับ
การศึกษาหลักฐานเกี่ยวกับวัชรยานตันตระที่พบในจัมปา ท าให้เห็นได้อย่าง
ชัดเจนถึงพัฒนาการของแนวคิดแบบวัชรยานตันตระว่าน่าจะมาจาก
ความสัมพันธ์ ระหว่างชวา สุมาตรา และกัมพูชา
245
