Page 256 - วัชรยานยันตระ
P. 256
บทที่ 6
วัชรยานในประเทศไทย
(Vajrayana in Thailand)
มีงานวิจัยไม่น้อยที่ได้ท าการศึกษาเกี่ยวกับพระพุทธศาสนา
มหายานในดินแดนประเทศไทยไว้แล้ว แต่ก็มีไม่มากนักที่ศึกษาเกี่ยวกับ
วัชรยานตันตระในดินแดนประเทศไทย และที่ส าคัญก็คือ งานค้นคว้าวิจัย
ดังกล่าวไม่เป็นที่แพร่หลายนัก ดังนั้นงานชิ้นนี้จึงต้องการรวบรวมข้อมูล
หลักฐานที่แสดงให้เห็นร่องรอยของวัชรยานตันตระในประเทศไทย แม้อาจจะ
ไม่ใช่หลักฐานที่ค้นพบใหม่ แต่การศึกษาอย่างเป็นระบบด้วยความเข้าใจถึง
ที่มาของหลักฐานเหล่านั้น อาจให้ความกระจ่างเกี่ยวกับร่องรอยการนับถือ
และ/หรืออิทธิพลทางศาสนาของวัชรยานตันตระที่ปรากฎอยู่ในดินแดน
ประเทศไทยได้มากขึ้น
ร่องรอยวัชยานตันตระในประเทศไทยที่มีผู้ศึกษาไว้แล้วนั้น ปรากฏ
มาตั้งแต่ในวัฒนธรรมทวารวดี แต่อาจไม่เด่นชัดนัก ส่วนที่เห็นร่องรอยของ
พุทธตันตระได้อย่างชัดเจนคือในวัฒนธรรมเขมร ซึ่งส่วนใหญ่ปรากฏอยู่ทาง
ภาคตะวันออกเฉียงเหนือของประเทศไทย มีการแพร่หลายไปยังภาคอื่นของ
ประเทศไทยบ้างในบางช่วงเวลา (เช่นภาคตะวันตก และภาคใต้ของประเทศ
ไทย)
6.1 วัฒนธรรมทวารวดี (พุทธศตวรรษที่ 12-16)
่
ผาสุข อินทราวุธ กล่าวไว้ในหนังสือ “พุทธปฏิมาฝายมหายาน” ว่า
ตั้งแต่พุทธศตวรรษที่ 14 มหายานตันตระได้เข้ามามีอิทธิพลต่อรัฐทวารวดี
แม้จะไม่ได้รับความนิยมมากนักแต่ก็ได้พบหลักฐานโบราณคดีโดยเฉพาะ
ประติมากรรมเนื่องในพุทธศาสนาที่แสดงให้เห็นอิทธิพลของแนวคิดแบบ
ตันตระ ซึ่งผาสุข อินทราวุธได้ท าการศึกษาและวิเคราะห์ไว้ว่า แนวคิดแบบ
246
