Page 29 - วัชรยานยันตระ
P. 29
- ควำมพำกเพียรในหนทำงธรรม เพื่อจะได้บรรลุถึงพระนิพพำน
ซึ่ง เรียกว่ำ วิริยะ - โพธิจิต (คือ มรรควิธีของโพธิสัตว์) กำรจะบรรลุถึงโพธิ
จิตปณิธำนได้ จ ำต้องอำศัยคุณธรรม 4 ประกำร คือ พรหมวิหำร 4 เมื่อผ่ำน
ทวำรทั้ง 4 แห่งเมตตำ กรุณำ มุทิตำ อุเบกขำ จึงอำจเข้ำสู่มณฑลแห่ง
ธรรมชำติอันสูงสุดของดวงจิต
โพธิจิตมีบทบำทอยู่ 2 ประกำร คือ เป็นไปเพื่อประโยชน์สุขของ
ั
ผู้อื่น หรือ ควำมกรุณำ กับเป็นไปเพื่อกำรตรัสรู้ หรือปญญำ และตำม
ควำมหมำยของวัชรยำนตันตระ โพธิจิต (คือ ควำมคิดแห่งกำรหลุดพ้นหรือ
ั
นิพพำน) เกิดจำกกำรรวมกันของปญญำ (สตรี) และ กรุณำ (บุรุษ)
ั
(Snellgrove, 1959: 25) หรือ ปญญำ+กรุณำ = ศุกระ หรือ โพธิจิต
5. อหังกำระ (Ahamkara) (= กำรระบุตัวตน)
คือ กำรรวมโพธิจิตเข้ำเป็นอันหนึ่งอันเดียวกันกับเทพที่ตนบูชำ
ด้วยกำรปฏิบัติโยคะ ผู้ปฏิบัติบูชำควรคิดว่ำตนเองเป็นเทพเจ้ำ และมี
ลักษณะเช่นเดียวกับเทพ (ที่ตนบูชำ) ตำมที่ระบุไว้ในสำธนะ ดังนั้นผู้ปฏิบัติ
บูชำจึงควรนับถือ (บูชำ) ตนเองแทนสิ่งอื่นๆ ที่อยู่ภำยนอก ซึ่งแนวคิดเช่นนี้
ปรำกฏเป็นครั้งแรกโดยผู้นับถือพุทธตันตระ อหังกำรเป็นรูปแบบกำรปฏิบัติ
บูชำที่จ ำเป็นในนิกำยวัชรยำน (Bhattacharyya, 1980: 100)
6. อัทวยะหรือคติมหำสุข
คือ กำรรวมกันระหว่ำงศูนยตำ (ควำมว่ำงเปล่ำ- voidness) กับ
ควำมกรุณำ (compassion) แนวคิดนี้อำจปรำกฏเป็นครั้งแรกในคัมภีร์
คุหยสมำชะ (Bhattacharyya, 1980: 101)
7. มณฑล (mandala)
ผำสุข อินทรำวุธ อธิบำยควำมหมำยของมณฑละ (มณฑล) ไว้ว่ำ
“มณฑล คือ แผนภำพมหำจักรวำลของสรรพสิ่งทั้งปวงที่แสดงออกด้วย
19
