Page 55 - วัชรยานยันตระ
P. 55
เริ่มมีนิกำยตันตระ โดยแตกต่ำงจำกรูปแบบเดิม คือ มี 4 กร แทนที่เคยมี 2
กร และต่อมำเพิ่มจ ำนวนเศียรและกรมำกขึ้น และมักปรำกฏในท่ำกอดรัดกับ
ศักติ โดยจะโอบศักติซึ่งประทับนั่งบนพระเพลำ
รูปแบบตันตระของพระโพธิสัตว์อวโลกิเตศวรที่น่ำสนใจ และมักพบ
ในดินแดนเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ด้วย ตัวอย่ำงเช่น
ษทักษรี (Shadakshari) (ผู้เป็นใหญ่แห่งอักษรทั้งหก) หมำยถึง
ั
มนตร์ “โอม มณี ปทเม หุม” (Liebert, 1976: 243) มี 1 เศียร 4 กร ในรูปแบบ
ตันตระมักถือกปำละ (ถ้วยกะโหลก) และ กรรตฤกำ – karttrka = กรรไกร)
โลกนำถะ (Lokanatha) (ภำษำไทยใช้พระโลกนำถ) เป็นปำงที่
นิยมมำกที่สุด แต่มีสำธนะเพียง 3 บทเท่ำนั้นที่กล่ำวถึง โดยสำธนะกล่ำวว่ำ
มี 2 กร กรขวำท ำปำงประทำนพร กรซ้ำยถือก้ำนดอกบัว อำจประทับนั่ง
(ลลิตำสนะ-ห้อยพระบำทหนึ่งข้ำง) หรือยืน สำธนะหนึ่งกล่ำวว่ำพระองค์มี
บริวำร 2 องค์ คือ ตำรำ (ขวำ) และหยครีวะ (ภำษำไทยใช้หัยครีพ) (ซ้ำย)
ขสรรปณะ (Khasarpana) สำธนะ 6 บทในสำธนมำลำ อธิบำย
ลักษณะของพระโพธิสัตว์อวโลกิเตศวรในปำงนี้ว่ำ มีลักษณะคล้ำยโลกนำถ
แต่มีบริวำร 4 องค์ (ในขณะที่โลกนำถมี 2 องค์ คือ ตำรำและหัยครีพ) สอง
องค์ที่เพิ่มเข้ำมำ คือ สุธนกุมำรและหัยครีพ บำงครั้งมีสูจีมุขเพิ่มเข้ำมำอีก
องค์หนึ่ง ปำงนี้พบมำกในชวำ
อโมฆปำศะ (Amoghapasa) พระโพธิสัตว์อวโลกิเตศวรปำงถือ
เชือกหรือบ่วง (ปำศะ = เชือกหรือบ่วง) มี 1 เศียร 6-8 กร นอกจำกบ่วงแล้ว
ทรงถือลูกประค ำ ตรีศูล(ะ) และหม้อน ้ำ สวมหนังเสือ บำงครั้งปรำกฎกำย
ร่วมกับตำรำเขียว สุธนกุมำร หัยครีพ และ ภฤกุฏี (Getty, 1977: 66)
อีกรูปแบบหนึ่งของอโมฆปำศะนี้พระองค์อำจอยู่ในท่ำประทับนั่ง (รูปแบบนี้
เป็นที่นิยมในชวำ)
45
