Page 52 - วัชรยานยันตระ
P. 52
1.8 พระโพธิสัตว์และศักติที่ส ำคัญและโดดเด่นในวัชรยำนตันตระ
ดังที่ได้กล่ำวมำแล้วว่ำ แต่ละสกุลประกอบด้วยเทพและเทพีจ ำนวน
มำก นอกเหนือจำกพระอำทิพุทธ พระธยำนิพุทธ และพระธยำนิโพธิสัตว์
แล้ว ยังประกอบด้วยเทพและเทพีชั้นรองอีกจ ำนวนมำก บำงครั้งเทพและ
เทพีชั้นรองเหล่ำนั้น (ซึ่งบำงองค์อำจแยกมำจำกเทพและเทพีในล ำดับต้น แต่
มำรับบทบำทและหน้ำที่ต่ำงออกไป) บำงองค์กลับปรำกฏว่ำ มีบทบำทส ำคัญ
มำกกว่ำเทพหลักบำงองค์เสียอีก เนื่องจำกเทพและเทพีเหล่ำนั้น อำจมี
ควำมสัมพันธ์กับผู้คน (ผู้ปฏิบัติตันตระ) โดยตรง และสำมำรถให้คุณและโทษ
กับผู้บูชำได้ จึงได้รับกำรบูชำมำกและมีควำมโดดเด่น ท ำให้เรำได้พบรูป
เคำรพของเทพและเทพี (ชั้นรอง) บำงองค์จ ำนวนมำก จนบำงครั้งอำจเกิด
เป็นลัทธิบูชำเฉพำะเทพองค์นั้นๆ ไปเลย (ตัวอย่ำงเช่น เหวัชระในประเทศ
กัมพูชำ)
ในที่นี้จึงขอกล่ำวถึงเฉพำะเทพและเทพีบำงองค์ ที่มีบทบำทส ำคัญ
ซึ่งพบเป็นหลักฐำนโบรำณคดีในดินแดนต่ำงๆ โดยเฉพำะในเอเชียตะวันออก
เฉียงใต้ ที่สำมำรถชี้ให้เห็นได้ชัดเจนถึงร่องรอยของวัชรยำนตันตระ
1.8.1 พระโพธิสัตว์
1) ไตรโลกยวิชยะ
ไตรโลกยวิชัย แปลว่ำ ผู้มีชัยแห่งโลกทั้งสำม หรือพระ
โพธิสัตว์ผู้ท ำลำยศัตรูของโลกทั้งสำม รวมถึงวิญญำณร้ำยทั้งปวง เป็นพระ
โพธิสัตว์เอกเทศ ไม่อยู่ในสกุลของพระธยำนิพุทธองค์ใด
มณฑลที่ 8 ในวัชรธำตุมณฑล ชื่อ “ไตรโลกยวิชยะ-กรรมะ”
กล่ำวถึง “มหำโกรธะ-กำยะ” อันเป็นปรำกฏกำยหนึ่งของวัชรสัตว์เพื่อปรำบ
ศัตรูแห่งโลกทั้งสำม แสดงให้เห็นว่ำ “ไตรโลกยวิชัย” เป็นปรำกฎกำยหนึ่ง
ของวัชรสัตว์เพื่อปรำบศัตรูแห่งโลกทั้งสำม นอกจำกนี้ไตรโลกยวิชัยยัง
สัมพันธ์กับพระธยำนิพุทธไวโรจนะ
42
