Page 22 - วิวัฒนาการของมนุษย์

บททีK z : พันธุศาสตร์กับวิวัฒนาการของมนุษย์ 15

ในกรณีศึกษาต้นถัKว เมนเดลพบว่าพืชพันธุ์ทางรุ่นแรกจะมีรหัสพันธุกรรมทั5งสูง
และเตี5ย แต่ลักษณะทางพันธุกรรมแบบเด่น (ความสูง) มีมากกว่าจึงแสดงออกมาก่อน

ส่วนแบบทีKซ่อนอยู่จะแสดงหรือถ่ายทอดออกมาในรุ่นทีKสองในอัตราส่วน 3 ต่อ 1 (ต้นสูง 3
ต้น และต้นเตี5ย 1 ต้น)

เราเรียกส่วนประกอบทางพันธุกรรม (ความสูงและเตี5ยในกรณีต้นถัKว) นี5 ว่า

genotype
ลักษณะทีKสังเกตเห็นได้หรือวัดขนาดได้ทีKแสดงออกมา เราเรียกว่า phenotype

เช่น ในกรณีของต้นถัKวก็คือความสูง
เมนเดลสังเกตเห็นว่าลักษณะทางพันธุกรรมแบบเด่นของถัKวคือ มีดอกสีม่วง เมล็ด

เรียบ และลําต้นมักจะสูง และควรกล่าวด้วยว่าลักษณะทางพันธุกรรมแบบเด่น
(phenotype) อาจจะแสดงออกมาพร้อมกันสองอย่างก็ได้ เช่นหมู่เลือด (อาจจะแสดง

ออกมาเป็นหมู่เลือด AB) ลักษณะเช่นนี5เราเรียกว่า co-dominance

การผลงานของเกรเกอร์ เมนเดลตีพิมพ์ตั5งแต่ ค.ศ. 1868 แต่ไม่ได้รับความสนใจ
จนกระทัKงถึงปี ค.ศ. 1900 จึงมีผู้อ่านอย่างสนใจและยกย่องผลงานของเขา และต่อมางาน

ของเขาก็เป็นแบบอย่างในการศึกษาการถ่ายทอดทางพันธุกรรมของสิKงมีชีวิต หรือทีKเรียก
กันว่า “Mendelian Genetics”

จากการศึกษาพันธุกรรมของพืชก็มาสู่การศึกษาพันธุกรรมของคนและสัตว์
ในต้นศตวรรษทีK 20 ลักษณะพันธุกรรมของพืชหรือสัตว์ทีKถ่ายทอดจากพ่อแม่ไปสู่ลูกหลาน

ผ่านกระบวนการสืบพันธุ์และปฏิสนธินี5เรียกว่าลักษณะทางพันธุกรรม เช่น ความสูง สีตา

สีผิว ลักษณะเส้นผม และหมู่เลือด เป็นต้น มนุษย์มีลักษณะทางพันธุกรรมมากถึง 4,000
อย่างซึKงมากกว่าสิKงมีชีวิตชนิดอืKนๆ (สิKงมีชีวิตในโลกเรามีทั5งหมดประมาณ 5 ล้านชนิด)

ต่อมาในราวกลางศตวรรษทีK 20 เจมส์ วัตสัน (James Watson) และ ฟรานซิส
คริกค์ (Francis Crick) ค้นพบว่ายีนเป็นส่วนหนึKงของโมเลกุลของสารพันธุกรรม หรือ

DNA (deoxyribonucleic acid) ซึKงเป็นอินทรีย์โมเลกุลและบรรจุข้อมูลทางพันธุศาสตร์ไว้
ลักษณะพันธุกรรมต่างๆ จะถูกควบคุมโดยยีนซึKงอยู่ในโครโมโซม (chromosome)

ภายในนิวเคลียส (nucleus) ของเซล (ทั5งเซลร่างกายและเซลสืบพันธุ์) เซลเป็นสิKงทีKมี

ลักษณะ 3 มิติ เซลประกอบด้วย คาร์โบไฮเดรต ลิปิด กรดนิวเคลีย และโปรตีน มนุษย์เรา
14
มีเซลทั5งหมด 10 (ร้อยล้านล้าน) เซล
สิKงมีชีวิตมีจํานวนโครโมโซมไม่เท่ากัน เช่น กุ้งนํ5าเค็มมีจํานวนโครโมโซมมากถึง
380 แท่ง หรือ 160 คู่ ส่วนมนุษย์จะมีโครโมโซม 46 แท่งในเซลแต่ละเซล และแต่ละแท่ง

จะมีคู่ ฉะนั5นจึงนับเป็นคู่ได้ 23 คู่ (รูปทีK 2.2)