Page 5 - ข่าวเนติบัณฑิตยสภา เดือนมกราคม ๒๕๖๙ ปีที่ ๓๘ ฉบับที่ ๔๓๘

บัทำความ

ท่�มาแห่งติ้นไม้ป่ระจัำาองค์กรอัยการไทย

ศาสติรืาจุารืย์พิเศษ์กฤษ์ฎา บัุณยสมิติ (1)

เครื�อำงหม้�ยทำ่�อำินทำรธน้เครื�อำงแบบข��ร�ช่ก�ร ไติรภู้ม้ิกถ� หรือำไติรภู้ม้ิพระร่วง
อำัยก�ร พระไพศรพณ์ ม่เรืื�องปรืากฏในไติรืภ้มิกถา หรืือ
เมื�อครืั�งกรืมอัยการืสังกัดมาข่ึ�นกับักรืะทรืวง ไติรืภ้มิพรืะรื่วง พรืะรืาชนิพนธิ์ พรืะมหาธิรืรืมรืาชาท่� 1
มหาดไทยเมื�อในวันท่� 1 สิงหาคม พ.ศ. 2465 พนักงาน (พญาลิไทย) พรืะมหากษ์ัติรืิย์พรืะองค์ท่� 6 ข่องรืาชวงศ์
อัยการืม่สถานะเป็นข่้ารืาชการืพลเรืือน อินทรืธิน้ พรืะรื่วง แห่งอาณาจุักรืสุโข่ทัย
เครืื�องแบับัข่้ารืาชการือัยการืใช้อินทรืธิน้ข่องข่้ารืาชการื ไติรืภ้มิพรืะรื่วงเป็นวรืรืณคด่ท่�เกิดจุากอิทธิิพล
พลเรืือน ความเชื�อทางพรืะพุทธิศาสนา กำาหนดว่าสัติว์ทั�งหลาย
ติ่อมาใน พ.ศ. 2503 ม่การืติรืาพรืะรืาชบััญญัติิ ย่อมวนเว่ยนไปมาในภ้มิทั�ง 3 ได้แก่ กามภ้มิ รื้ปภ้มิ และ
รืะเบั่ยบัข่้ารืาชการืฝั่ายอัยการื พ.ศ. 2503 แยกข่้ารืาชการื อรื้ปภ้มิ
อัยการืออกจุากข่้ารืาชการืพลเรืือน โดยม่เหติุผลสำาคัญว่า ในกามภ้มิแบั่งเป็น “อบายภููมิิหรืือทุุคติิภููมิิ” ซึ�งเป็น
พนักงานอัยการืม่ติำาแหน่งหน้าท่�เป็นทนายแผ่นดิน และ ภ้มิข่องผ่ปีศาจุทั�งหลาย “มนุสภ้มิ” ซึ�งเป็นภ้มิข่องมนุษ์ย์
ม่กฎหมายให้อำานาจุปฏิบััติิการืเก่�ยวกับัการือำานวยความ ทั�งหลาย และสุคติิภ้มิซึ�งเป็นภ้มิข่องเทวดาทั�งหลาย
ยุติิธิรืรืมแก่ปรืะชาชนไว้มากหลาย ข่้ารืาชการือัยการื ท่�คนทั�วไปมักเรื่ยกว่าสวรืรืค์ซึ�ง ม่ 6 ชั�น ชั�นแรืกคือ
ติ้องเป็นบัุคคลท่�ม่คุณสมบััติิ ความรื้้ความสามารืถ และ “จาติุมิหารืาชิิกาภููมิิ”
ปฏิบััติิงานได้โดยอิสรืะทำานองเด่ยวกับัข่้ารืาชการืติุลาการื สวรืรืค์ชั�นจุาติุมหารืาชิกานั�น ม่หัวหน้าเทวดาท่�ม่
เพื�อส่งเสรืิมรืะบับัยุติิธิรืรืมข่องปรืะเทศได้ด่ยิ�งข่ึ�น หน้าท่�รืักษ์าโลกในทิศทั�ง 4 เรื่ยกว่า ท้าวจุติุโลกบัาล
พรืะรืาชบััญญัติิรืะเบั่ยบัข่้ารืาชการืฝั่ายอัยการื พ.ศ. ท้้าวไพศรพณ์์มหาราช เป็นผ้้รืักษ์าทิศเหนือ และ
2503 มาติรืา 6 กำาหนดให้เครืื�องแบับัข่องข่้ารืาชการื ม่อรืรืถาธิิบัายอย้่ในฉัฎฐกัณฑิ์ ฉกามาพรืภ้มิ ด้วยว่า
อัยการื และรืะเบั่ยบัการืแติ่งให้เป็นไปติามท่�กำาหนด “...เทุพยดาผูู้�เป็็นพรืะญาฝ่่ายอุดรืชิื�อทุ�าวไพศรืพณ์์
โดยพรืะรืาชกฤษ์ฎ่กา ซึ�งได้ม่พรืะรืาชกฤษ์ฎ่กาเครืื�อง มิหารืาชิ (๒) เป็็นพรืะญาแก่หมิู่ยักษ์์ทุั�งหลายแลเทุพยดา
แบับัข่้ารืาชการือัยการืและรืะเบั่ยบัการืแติ่ง พ.ศ. ฝ่่ายอุดรืทุิศสิิเนรืุรืาชิรืวดไป็ถึึงกำาแพงจักรืวาลฝ่่ายอุดรื
2503 กำาหนดให้อินทรืธิน้ข่องข่้ารืาชการือัยการืม่รื้ป ทุิศนั�นแล...ยักษ์์ฝู่งนั�นมิีหน�าอันพึงกลัว...อันว่าจติุโลกบาล
พระไพศรพณ์โลหะส่ทองปรืะดับัทับัอย้่บันพื�นอินทรืธิน้ เดิินดิูดิีดิูร้ายแห่งโลกนี�ท้้�งหลายทุ้กว้น...” (๓)
เพื�อให้แติกติ่างจุากอินทรืธิน้เครืื�องแบับัข่องข่้ารืาชการื ภารืกิจุสำาคัญข่องจุติุโลกบัาล หรืือจุาติุโลกบัาล
พลเรืือน คือการืติรืวจุติรืาการืทำาด่ทำาชั�วทั�งมวลแห่งโลกน่� และ
จุากนั�นกฎหมายเก่�ยวกับัเครืื�องแบับัข่้ารืาชการื ติามไติรืภ้มิกถา สรืุปความได้ว่าผ้้ท่�ทำากรืรืมด่จุติุโลกบัาล
อัยการืม่การืเปล่�ยนแปลงหลายครืั�ง ปัจุจุุบัันในส่วน จุะบัันทึกไว้ในแผ่นทองคำารืายงานติ่อพรืะอินทรื์เพื�อท่�ได้
ท่�เก่�ยวกับัอินทรืธิน้เครืื�องแบับัเป็นไปติามรืะเบั่ยบั รืับัรืางวัลติามชั�นข่องกรืรืมด่ ส่วนผ้้ท่�ทำากรืรืมชั�วจุะบัันทึก
คณะกรืรืมการือัยการืว่าด้วยเครืื�องแบับัและการืแติ่งกาย ไว้ในบััญช่หนังหมาเพื�อลงโทษ์ติามชั�นข่องกรืรืมชั�ว
ข่องข่้ารืาชการืฝั่ายอัยการื (ฉบัับัท่� 4) พ.ศ. 2567 ซึ�ง เมื�อผ้้นั�นถึงแก่ความติายพรืะยายมรืาชจุะนำาบััญช่ทั�ง
ไม่ว่าจุะม่การืเปล่�ยนแปลงมาก่�ครืั�ง อินทรืธิน้ข่อง สองมาติรืวจุด้ การืทำาหน้าท่�ข่อง ท้้าวไพศรพณ์์มหาราช
ข่้ารืาชการือัยการืคงม่รื้ปพระไพศรพณ์โลหะส่ทองปรืะดับั จุึงม่นัยทำานองเด่ยวกับัอำานาจุหน้าท่�ข่องพนักงานอัยการื
ทับัอย้่บันพื�นอินทรืธิน้ติลอดมา ในการืดำาเนินคด่เพื�อพิส้จุน์ความผิดข่องจุำาเลยติ่อศาล

(1) อด่ติผ้้ติรืวจุการือัยการื, ภาค่สมาชิก และ ปรืะธิานกรืรืมการืชำารืะและศึกษ์ากฎหมายไทยโบัรืาณ รืาชบััณฑิิติยสภา.
(๒) ท้าวเวสวัณ ท้าวเวสสุวัณ หรืือท้าวกุเวรื ก็เรื่ยก
(๓) พจุนานุกรืมศัพท์วรืรืณคด่ไทย สมัยสุโข่ทัย ไติรภู้ม้ิกถ� ฉบับร�ช่บัณฑิิติยสัถ�น
ข่่าวเนติิบััณฑิิติยสภา 5