Page 6 - ข่าวเนติบัณฑิตยสภา เดือนมกราคม ๒๕๖๙ ปีที่ ๓๘ ฉบับที่ ๔๓๘

อุติติรืกุรืุทว่ปซึ�งเป็นทว่ปใหญ่อย้่ทางทิศเหนือข่อง ๒. “กัล่ปพฤกษ์์ ไม้�ม้งคล่สั�รพัดนึกแห่งสัวรรค์”
ภ้เข่าพรืะสุเมรืุ ม่ติ้นไม้ปรืะจุำาทว่ป คือ ติ้นกัลปพฤกษ์์ - กัลปพฤกษ์์ (ชื�อวิทยาศาสติรื์: Cassia bakeriana
ซึ�งเป็นติ้นไม้ท่�เชื�อกันว่าให้สำาเรื็จุปรืะโยชน์ติามความ ชื�อสามัญ: Pink Shower, Wishing tree) เป็นไม้ยืนติ้น
ปรืารืถนา ผ้้ใดปรืะสงค์ได้สิ�งอุปโภคบัรืิโภคใดก็ไป ข่นาดกลาง ความส้งปรืะมาณ 10–15 เมติรื เปลือกนอก
เก็บัจุากติ้นกัลปพฤกษ์์ได้ ติ้นไม้น่�จุึงเป็นติ้นไม้ในอุดมคติิ ส่เทาลำาติ้นม่รือยเป็นเส้นเล็กน้อยแติกกิ�งก้านพุ่งส้่ด้าน
ม่คำาพรืรืณนาบัางติอนว่า “ผูู้�มิีความิติ�องการืโภูชินะ บันไม่ค่อยเป็นรืะเบั่ยบั ใบัเป็นแผงม่ใบัย่อยปรืะมาณ 5–6
ไมิ่ว่าพวกใด ไป็สิู่ใกล�ติ�นกัลป็พฤกษ์์เหยียดมิือไป็ยังควง ค้่ออกเรื่ยงติรืงกันติามก้านใบัเป็นค้่ๆ ใบับัางเรื่ยบัปลาย
ติ�น หรืือรืะหว่างกิ�งเพื�อป็รืะสิงค์ข้�าว ในข้ณ์ะนั�น ข้�าว ใบัแหลม ข่นาดข่องใบักว้างปรืะมาณ 2–4 เซนติิเมติรื
อันเหมิาะแก่ความิป็รืารืถึนา มิีรืสิแกงและรืสิกับหลาก ใบัยาวปรืะมาณ 4–7 เซนติิเมติรื
หลาย บังเกิดข้ึ�นในทุี�นั�น เข้าก็เอามิากิน ไมิ่ใชิ่แติ่ข้�าวอย่าง
เดียวเทุ่านั�น ข้องควรืลิ�มิ ควรืดื�มิ ควรืข้บเคี�ยว ข้องกิน
ผู้�า มิาลัย เครืื�องป็รืะดับ ทุี�นอน ทุี�นั�ง เป็็นอาทุิ ย่อมิสิำาเรื็จ
ได�ติามิความิป็รืารืถึนา...” (4)
ในการืพิจุารืณาว่าควรืกำาหนดให้ติ้นไม้ชนิดใด
เป็นติ้นไม้ปรืะจุำาองค์กรือัยการื เมื�อพิจุารืณาถึงหน้าท่�องค์
พรืะไพศรืพณ์ ท่�ทำาหน้าท่�จุติุโลกบัาลด้านทิศเหนือ และ
ท่�ติั�งทว่ปใหญ่ทางเหนือในความเชื�อทางพรืะพุทธิศาสนา
ในไติรืภ้มิกถา หรืือไติรืภ้มิพรืะรื่วง ว่าในโลกสวรืรืค์ม่
ติ้นกัลปพฤกษ์์ เป็นไม้ปรืะจุำาทว่ป ติ้นกัลปพฤกษ์์จุึงควรื (๖)
ถือเป็นติ้นไม้มงคลยิ�ง วัดหนองบััว ติำาบัลป่าคา อำาเภอท่าวังผา จุังหวัดน่าน

โลกข่องความเป็นจุรืิง ม่การือธิิบัายติ้นไม้ในชื�อ
“กัลปพฤกษ์์” ติามแหล่งความรื้้ติ่าง ๆ ได้แก่ ๓. กัล่ปพฤกษ์์ (๗)
๑. กัล่ปพฤกษ์์ (Cassia) ถือว่าเป็นไม้ 1 ใน 5 ข่อง ชื�อพื� นเมือง : กัลปพฤกษ์์ (ภาคกลาง,
ไม้สวรืรืค์ ในเมืองไทยม่ 4 ชนิด อย้่ในสกุลเด่ยวกัน ภาคเหนือ), กานล์ (เข่มรื-สุรืินทรื์), ชัยพฤกษ์์ (ภาคเหนือ)
เรื่ยกชื�อติามภาษ์าพฤกษ์ศาสติรื์ ดังน่� ชื�อวิทยาศาสติรื์ : Cassia bakeriana Craib ชื�อวงศ์ :
1) Cassia bakeriana ดอกส่ชมพ้สลับัข่าว LEGUMINOSAE-CAESALPINIOIDEAE ชื�อสามัญ :
2) Cassia javanida กรืะเปาะข่องดอกเป็น Wishing Tree, Pink Shower
ส่นำ�าติาลหรืือส่ม่วง ม่กำาเนิดในแหลมมลาย้ และเกาะชวา ลักษ์ณะ : ไม้ติ้นข่นาดเล็กถึงข่นาดกลาง ผลัดใบั
3) Cassia nodosa ดอกส่ชมพ้ ม่กำาเนิดใน ส้ง 5-15 เมติรื ใบัปรืะกอบัแบับัข่นนกปลายค้่ เรื่ยงสลับั ม่
แหลมมลาย้ และแว่นแคว้นเบังกอลติะวันออกข่องปรืะเทศ ใบัย่อย 5-8 ค้่ เรื่ยงจุากเล็กไปหาใหญ่ ช่อดอกแบับัช่อกรืะ
อินเด่ย จุะออกติามกิ�งพรื้อมใบัอ่อน กล่บัดอกส่ชมพ้แล้วเปล่�ยน
4) Cassia grandis ดอกส่ชมพ้อ่อน ม่กำาเนิด เป็นส่ข่าวในเวลาติ่อมา เกสรืเพศผ้้ 10 อัน ยาวไม่เท่ากัน
ในอเมรืิกาใติ้ อังกฤษ์เรื่ยกว่า Horse Cassia ฝัักเป็นแท่งกลมยาว ม่ข่นนุ่มส่เทาหนาแน่น ม่ 30-40
ไม้ชนิดน่� เข่มรืสุรืินทรื์ เรื่ยกว่า กานล์ ปรืาจุ่นบัุรื่ เมล็ด เมล็ดค่อนข่้างกลม ส่นำ�าติาลเป็นมัน รื้ปไข่่ รื้ปรื่
เรื่ยกว่า เปลือกข่มผักแก่ติ้มกินเป็นยาถ่ายได้ (๕) ถึงรื้ปข่อบัข่นาน

(4) หนังสือจุักวาฬท่ปน่ หอสมุดแห่งชาติิติรืวจุชำารืะเรื่ยบัเรื่ยง กรืมศิลปากรืจุัดพิมพ์ พ.ศ. 2523 หน้า 87.
(๕) สังข่์ พัธิโนทัย, ปทานุกรืม พันธิ์ไม้ในติำานานเมือง
(๖) ข่้อม้ลจุากเว็บัไซด์ พิพิธิภัณฑิสถานแห่งชาติิ น่าน ถนนผากอง ติำาบัลในเว่ยง อำาเภอเมืองน่าน จุังหวัดน่าน รืหัสไปรืษ์ณ่ย์ 55000
(๗) ข่้อม้ลจุากเว็บัไซด์ข่องโครืงการือนุรืักษ์์พันธิุกรืรืมพืช https://www.rspg.or.th/plants_data/plantdat/caesalpi/cbaker_1.htm

6 ข่่าวเนติิบััณฑิิติยสภา