Page 235 - งานโบราณคดีใต้ร่มพระบารมีในหลวงรัชกาลที่ 9

งานโบราณคดีใต้ร่มพระบารมีในหลวงรัชกาลที่ ๙

นอกจากประเด็นทางด้านเทคโนโลยีการผลิต ที่เป็นสหวิทยาการได้เป็นอย่างดียิ่ง ช่วยให้นักโบราณคดี ดินแดนประเทศไทย และบทบาทของโลหะในสังคม

เหล็กแล้ว หลักฐานทางโบราณคดีในพื้นที่ และการ เข้าใจปรากฏการณ์ทางสังคม และวัฒนธรรม เช่น ของช่วงเวลาเหล่านี้ด้วย
ก�าหนดอายุทางโบราณคดี (เชิงเทียบ และด้วยวิธีทาง ประวัติ และพัฒนาการของการผลิต และใช้โลหะ และ
วิทยาศาสตร์) ยังช่วยอธิบายเกี่ยวกับพัฒนาการทาง ผลกระทบของโลหะที่มีต่อสิ่งแวดล้อม สังคม และ วิธีการศึกษายังจ�ากัดเฉพาะการจัดจ�าแนก หรือ
สังคมสมัยโบราณในอ�าเภอบ้านกรวดได้อีกด้วย กล่าว วัฒนธรรม นอกจากนี้การศึกษาด้านโบราณโลหะวิทยา วิเคราะห์รูปแบบทางกายภาพเบื้องต้นเท่านั้น ขณะที่

คือ ร่องรอยกิจกรรมมนุษย์ในพื้นที่อาจเริ่มต้นในช่วง ยังเกี่ยวโยงกับการท�างานด้านอื่นๆที่นอกเหนือจากการ การศึกษาลงลึกในระดับโครงสร้าง หรือองค์ประกอบ
ราว ๑,๘๐๐ ปีมาแล้ว ซึ่งพบการอยู่อาศัย และการ ท�างานด้านโบราณคดีโดยตรง เช่น การอนุรักษ์ และ ทางเคมียังมีน้อย
ฝังศพจากหลักฐานทางโบราณคดีที่แหล่งโบราณคดี การพิพิธภัณฑ์ด้วย โดยทั้งสองส่วนนี้อาจมีการปรับ
บ้านสายโท ๘ ใต้ และบ้านบึงน้อย ในเวลาต่อมาไม่ ใช้ข้อมูลที่ได้จากการศึกษาวิเคราะห์ด้านโบราณโลหะ การแปลความข้อมูลในเชิงมานุษยวิทยา หรือสังคม

นานนักในช่วงระหว่าง ๑,๘๐๐ – ๑,๕๐๐ ปีมาแล้ว วิทยาในการท�างาน วัฒนธรรม ยังมีไม่มากนัก ส่วนหนึ่งถูกจ�ากัดด้วยความ
ปรากฏหลักฐานที่แสดงถึงกิจกรรมการถลุงเหล็กใน การค้นคว้าเกี่ยวกับโลหะวิทยาสมัยโบราณ เชี่ยวชาญ หรือประสบการณ์ของผู้ศึกษา
หลายพื้นที่ของอ�าเภอบ้านกรวด เช่น แหล่งโบราณคดี พัฒนา และสร้างองค์ความรู้ส�าคัญในด้านต่างๆ
บ้านเขาดินใต้ และแหล่งโบราณคดีบ้านสายโท ๘ อย่างต่อเนื่องตลอดรัชสมัยของพระบาทสมเด็จ ภาควิชาโบราณคดีมีส่วนส�าคัญในการพัฒนา

ใต้ ซึ่งที่แหล่งโบราณคดีที่สองนี้พบว่าชั้นตะกรันที่ พระปรมินทรมหาภูมิพลอดุลยเดช บรมนาถบพิตร ปรับปรุงการค้นคว้าด้านนี้อย่างต่อเนื่อง โดยพัฒนา
แสดงถึงกิจกรรมการตีเหล็กขั้นต้นเหนือชั้นกิจกรรม ซึ่งภาควิชาโบราณคดีเป็นหน่วยงานหนึ่งที่มีบทบาท บุคลากรให้เชี่ยวชาญในด้านนี้ จัดหาเครื่องมือที่
การฝังศพ แสดงให้เห็นว่าการผลิตเหล็กอาจกลาย ส�าคัญในการผลิตสร้างความรู้ในสายงานนี้ เห็นได้ เหมาะสมส�าหรับการวิเคราะห์ เช่น เครื่อง portable
เป็นกิจกรรมทางเศรษฐกิจที่ส�าคัญในบริเวณนี้ และ จากผลงานค้นคว้าของภาควิชาโบราณคดีในเรื่อง หรือ x-ray fluorescence ที่ใช้ส�าหรับการวิเคราะห์องค์

อาจสัมพันธ์กับปรากฏการณ์ทางสังคมที่เกิดขึ้นใน ประเด็นต่างๆ โดยเฉพาะที่เกี่ยวข้องกับส�าริด และ ประกอบทางเคมี และกล้องจุลทรรศน์ส�าหรับงาน
ภาคตะวันออกเฉียงเหนือตอนล่างในช่วงสมัยเหล็ก เหล็ก ของบุคลากร และนักศึกษา โลหะวิทยา และสร้างความร่วมมือกับหน่วยงานอื่น
ตอนปลาย ที่เหล็กมีความส�าคัญเชิงเศรษฐกิจ และ อย่างไรก็ตามการค้นคว้าทางด้านนี้ยังมีข้อจ�ากัด โดยเฉพาะกรมศิลปากร เพื่อเพิ่มขีดความสามารถใน
การเมือง เพื่อใช้ในการเกษตรกรรมที่เข้มข้นขึ้น และ ส�าคัญหลายประการ เช่น การค้นคว้า โดยปัจจุบันภาควิชาโบราณคดีมีโครงการ

การก่อสร้างคูน�้าคันดินเพื่อประโยชน์ในการอุปโภค ที่เกี่ยวข้อง เช่น โครงการโบราณโลหะวิทยาของ
บริโภค และเกษตรกรรม หลังจากช่วงสมัยเหล็กตอน ผู้เชี่ยวชาญที่มีจ�านวนจ�ากัดไม่เพียงพอต่อการ เทคโนโลยีการผลิตเหล็กสมัยโบราณในภาคตะวัน
ปลายสันนิษฐานว่าการถลุงเหล็กอาจด�าเนินต่อเนื่อง ค้นคว้าให้เกิดความต่อเนื่องในการศึกษาทางด้าน ออกเฉียงเหนือตอนล่างของประเทศไทย โครงการ
มาจนถึงสมัยเมืองพระนคร (ประมาณพุทธศตวรรษ โบราณโลหะวิทยา จัดท�าฐานข้อมูลองค์ประกอบทางเคมีของโบราณวัตถุ

ที่ ๑๖-๑๘) ร่วมกับการจัดตั้งอุตสาหกรรมการผลิต ประเภทโลหะ โครงการศึกษาองค์ประกอบทางเคมี
เครื่องถ้วยเขมรโบราณ อย่างไรก็ตามหลักฐานที่ แนวทางการศึกษาทางด้านโบราณโลหะวิทยาใน โบราณวัตถุประเภทตะกั่วสมัยทวาราวดี (งานวิจัย
สนับสนุนการผลิตเหล็กช่วงเวลานี้ยังไม่ชัดเจนมาก วงการโบราณคดีไทยยังไม่เป็นแพร่หลายในวงการ โดยบุคลากรของภาควิชา) และโครงการการวิเคราะห์
นัก ซึ่งลักษณะทางสังคมวัฒนธรรม และพัฒนาการ โบราณคดีไทยมากนัก ท�าให้มีโครงการวิจัยเรื่องโลหะ ยืนยันและเชื่อมโยงองค์ประกอบทางเคมีของโบราณ

ดังกล่าวอาจเทียบเคียงได้กับหลักฐานทางโบราณคดี สมัยโบราณที่ใช้แนวทางโบราณโลหะวิทยาไม่มากนัก วัตถุประเภทโลหะที่ได้จากการขุดค้นแหล่งเรือจม กับ
ในพื้นที่ตอนใต้ของเทือกเขาพนมดงรักด้วย เมื่อเทียบกับหลักฐานทางโบราณคดีประเภทโลหะ แหล่งผลิตโลหะกรรมในอาเซียน ที่เป็นความร่วมมือ
การศึกษาทางด้านโบราณโลหะวิทยาเหล็กใน จ�านวนมากในหลายพื้นที่ของประเทศไทย กับกองโบราณคดีใต้น�้า กรมศิลปากร
พื้นที่อ�าเภอบ้านกรวด จังหวัดบุรีรัมย์ได้สร้างองค์

ความรู้ใหม่เกี่ยวกับการผลิตเหล็กสมัยเหล็กตอน ประเด็น หรือความสนใจค้นคว้าในเรื่องราวของ
ปลาย และยังเป็นตัวอย่างที่แสดงให้เห็นถึงประโยชน์ โลหะวิทยาสมัยโบราณอาจเน้นในเรื่องของตัววัตถุ เช่น
ของการใช้แนวทางการศึกษาด้านโบราณโลหะวิทยา เครื่องมือ เครื่องใช้ และเครื่องประดับ มากกว่าการ
ร่วมกับข้อมูลทางโบราณคดี เพื่ออธิบายเกี่ยวกับ ผลิตขั้นต้น เช่น การท�าเหมือง หรือการถลุง หรือเน้น

ปรากฏการณ์ทางสังคมผ่านหลักฐานทางโบราณคดีที่ โลหะประเภทส�าริด และเหล็กมากกว่าโลหะประเภทอื่น
เกี่ยวข้องกับโลหะ อีกทั้งยังสร้างประเด็นค�าถามเพิ่ม เช่น ดีบุก หรือตะกั่ว
เติม เช่น เทคโนโลยีการถลุงเหล็กจากก้อนกรวดศิลา
แลงที่อาจเป็นลักษณะเฉพาะของพื้นที่ภาคตะวันออก การศึกษาทางโบราณโลหะวิทยาในประเทศไทยที่

เฉียงเหนือตอนล่างได้ ลักษณะทางเศรษฐกิจ และ ผ่านมาเน้นศึกษาหลักฐานทางโบราณคดีในช่วงยุคก่อน
การเมืองที่การผลิตเหล็กเข้าไปเกี่ยวข้อง และความ ประวัติศาสตร์เป็นส�าคัญท�าให้ความรู้ปัจจุบันจ�ากัดอยู่
สัมพันธ์เชิงเทคโนโลยี และสังคมกับชุมชนโบราณ เฉพาะช่วงเวลานี้ ซึ่งในความเป็นจริงเทคโนโลยีเกี่ยว
ตอนใต้ของเทือกเขาพนมดงรัก ซึ่งประเด็นเหล่านี้ กับโลหะมีการพัฒนาอย่างต่อเนื่อง และมีความซับซ้อน

ต้องการการค้นคว้าอย่างต่อเนื่อง เพื่อให้เกิดความ เพิ่มมากขึ้น รวมถึงโลหะถูกใช้ในปริมาณที่มาก อีกทั้ง
กระจ่างในอนาคตต่อไป เข้าไปสัมพันธ์กับโครงสร้างทางการเมือง และเศรษฐกิจ
อย่างมาก ดังนั้นจึงควรขยายขอบเขตทางด้านเวลาใน
ก้าวต่อไปของการค้นคว้า การศึกษาหลักฐานทางโบราณคดีที่เกี่ยวข้องกับโลหะ
ทางด้านโบราณโลหะวิทยา ของสมัยอื่นๆ เช่น สมัยเมืองพระนคร สมัยสุโขทัย

การศึกษาด้านโบราณโลหะวิทยาแสดงให้เห็นถึง หรือสมัยอยุธยาเพื่อให้เกิดความเข้าใจที่ดียิ่งขึ้นเกี่ยว
ธรรมชาติของการศึกษาทางด้านโบราณคดีในฐานะ กับเทคโนโลยี หรือพัฒนาการด้านโลหะกรรมใน

235 ๒๓๕