Page 231 - งานโบราณคดีใต้ร่มพระบารมีในหลวงรัชกาลที่ 9
P. 231
งานโบราณคดีใต้ร่มพระบารมีในหลวงรัชกาลที่ ๙
ภาพที่ ๒ ตัวอย่างวัตถุทองแดงรูปทรงคล้ายหัวลูกศรปลายตัดจากแหล่งโบราณคดีบ้านโป่งมะนาว
โบราณโลหะวิทยาเหล็ก
เหล็กเป็นโลหะอีกชนิดหนึ่งที่ภาควิชาโบราณคดี โป่งมะนาว กับแหล่งโบราณคดีอื่นๆในพื้นที่เดียวกัน การส�ารวจแหล่งโบราณคดีด้วยโทรสัมผัส และธรณี
ศึกษาอย่างต่อเนื่องตั้งแต่พ.ศ. ๒๕๑๙ เป็นต้นมา หรือพื้นที่ข้างเคียง (ดูประมวลความรู้ในสุรพล นาถะ ฟิสิกส์ การขุดค้นทางโบราณคดี การก�าหนดอายุ
การศึกษาส่วนมากเป็นลักษณะของการศึกษาเฉพาะ พินธุ ๒๕๕๐, ๑๒๓-๑๒๙) ด้วยวิธีทางวิทยาศาสตร์ และวิธีการทางโบราณโลหะ
ส่วนบุคคลของนักศึกษาที่เน้นวิเคราะห์เปรียบเทียบ องค์ความรู้เกี่ยวกับการถลุงเหล็กยุคก่อน วิทยา เป็นต้น เพื่อวิเคราะห์ และแปลความหลักฐาน
ทางด้านรูปแบบของโบราณวัตถุประเภทเหล็ก เพื่อ ประวัติศาสตร์ตอนปลายอีกหนึ่งชุดความรู้ใหม่ ทางโบราณคดีที่เกี่ยวข้องกับโลหกรรม
ท�าความเข้าใจเกี่ยวกับความสัมพันธ์ของการใช้เหล็ก ที่ภาควิชาโบราณคดีมีส่วนร่วมในการผลิต มา การค้นคว้าเกี่ยวกับการถลุงเหล็กสมัยโบราณของ
ของชุมชนสมัยเหล็กในประเทศไทย หรือในภูมิภาค จากผลการด�าเนินงานทางโบราณคดีภายใต้ โครงการนี้ถือว่ามีความส�าคัญมาก เนื่องจากที่ผ่านมา
เอเชียตะวันออกเฉียงใต้ภาคพื้นแผ่นดินใหญ่ หรือ “โครงการค้นหาและพัฒนาสารสนเทศของถนน มีการศึกษาการผลิตเหล็กขั้นต้นอย่างเป็นระบบน้อย
เป็นการวิเคราะห์ทางด้านโครงสร้างระดับมหภาค โบราณสมัยพระเจ้าชัยวรมันที่ ๗ ระยะที่ ๒” และ มาก มีเพียงกรณีศึกษาของแหล่งโบราณคดีบ้านดีลัง
และจุลภาค เพื่ออธิบายเกี่ยวกับวิธีการผลิตวัตถุที่ “โครงการศึกษาความเชื่อมโยงของวัฒนธรรม และแหล่งโบราณคดีบ้านดงพลองเท่านั้น อีกทั้งการ
ศึกษา หรือใช้การเปรียบเทียบข้อมูลทางโบราณคดี ท้องถิ่นสมัยอดีตจนถึงปัจจุบันเพื่อพัฒนาฐานข้อมูล ค้นคว้าเรื่องดังกล่าวในพื้นที่ภาคตะวันออกเฉียงเหนือ
และชาติพันธุ์วรรณาทางโบราณคดี เพื่อใช้ข้อมูลการ วัฒนธรรมและอารยธรรมโบราณในพื้นที่ลุ่มแม่น�้า ตอนล่างห่างหายไปหลังโครงการวิจัยเสร็จสิ้นในพ.ศ.
ผลิตเหล็กของกลุ่มชาติพันธุ์ในการอธิบายการผลิต โขง และคาบสมุทรมลายา” ที่เป็นความร่วมมือ ๒๕๓๔ (Nitta 1997)
เครื่องมือเหล็กในช่วงสมัยเหล็ก ระหว่างโรงเรียนนายร้อยพระจุลจอมเกล้า (พันเอก ผลของการด�าเนินงานทางโบราณคดีพบแหล่ง
การค้นคว้าเรื่องโลหะวิทยาเหล็กยุคก่อน รองศาสตราจารย์ ดร. สุรัตน์ เลิศล�้า) กรมศิลปากร ถลุงเหล็กสมัยโบราณในลักษณะของเนินตะกรัน
ประวัติศาสตร์เข้มข้นขึ้นในช่วงพ.ศ. ๒๕๔๔ – (พงศ์ธันว์ ส�าเภาเงิน) มหาวิทยาลัยศิลปากร หรือพื้นที่ที่มีตะกรันกระจายตัวอย่างหนาแน่นจาก
๒๕๔๘ เนื่องจากภาควิชาโบราณคดีท�าการขุดค้น (รองศาสตราจารย์ สุรพล นาถะพินธุ) และหน่วยงาน การส�ารวจผิวดิน ไม่น้อยกว่า ๔๒ แหล่งภายในพื้นที่
แหล่งโบราณคดีสมัยเหล็กที่บ้านโป่งมะนาว อ�าเภอ อื่น ๆ ในประเทศไทย และกัมพูชา ๑๔๐ ตารางกิโลเมตร การขุดค้นทางโบราณคดี
พัฒนานิคม จังหวัดลพบุรี และพบเครื่องมือเหล็ก โครงการดังกล่าวศึกษาแหล่งถลุงเหล็กสมัย ในเวลาต่อมาที่เนินตะกรันในบริเวณบ้านเขาดินใต้
จ�านวนมาก หลากหลายประเภท เป็นผลให้นักศึกษา โบราณในพื้นที่อ�าเภอบ้านกรวด จังหวัดบุรีรัมย์ (แหล่งโบราณคดีบ้านเขาดินใต้) ในพ.ศ. ๒๕๕๐
ของภาควิชาโบราณคดีในเวลานั้นด�าเนินการศึกษา ในระหว่างพ.ศ. ๒๕๔๙ – ๒๕๕๔ มีจุดประสงค์ – ๒๕๕๑ และกลุ่มเนินตะกรัน (๑๑ เนิน) ที่บ้าน
วิจัยวัตถุเหล็กดังกล่าวในส่วนหนึ่งของสารนิพนธ์ และ ส่วนหนึ่งเพื่อท�าความเข้าใจเกี่ยวกับกิจกรรม และ สายโท ๘ ใต้ (แหล่งโบราณคดีบ้านสายโท ๘)
วิทยานิพนธ์หลายชิ้น ท�าให้ได้ข้อมูล และความรู้ใหม่ เทคโนโลยีของการถลุงเหล็ก และความสัมพันธ์ของ ในพ.ศ. ๒๕๕๒ – ๒๕๕๓ พบหลักฐานทางโบราณคดี
ที่สร้างความชัดเจนมากขึ้นเกี่ยวกับการผลิตเครื่องมือ กิจกรรมดังกล่าวกับหลักฐานทางโบราณคดีที่พบ ที่ส�าคัญอย่างมากต่อการศึกษาทางด้านโบราณ
เหล็กในพื้นที่ภาคกลางของประเทศไทย รวมถึงความ ในพื้นที่ โครงการวิจัยได้ผสานแนวทาง และวิธีการ โลหะวิทยาเหล็กในประเทศไทย คือ ซากเตาถลุง
สัมพันธ์เชิงรูปแบบของเครื่องมือของแหล่งโบราณคดี ศึกษาวิเคราะห์จากโบราณคดี และวิทยาศาสตร์ เช่น (ภาพที่ ๓) ท่อลม ก้อนดินเผาส�าหรับใช้อุดช่องในเตา
231 ๒๓๑
