Page 292 - โบราณคดีและประวัติศาสตร์ในประเทศไทย ฉบับคู่มือครูสังคมศึกษา
P. 292
ยุคเมืองพระนคร (รำวกลำงพุทธศตวรรษที่ ๑๔ - พุทธศตวรรษที่
๒๐)
ยุคเมืองพระนครเป็นช่วงเวลำที่รุ่งเรืองที่สุดในประวัติศำสตร์ของ
รำชอำณำจักรกัมพูชำ ซึ่งเริ่มต้นขึ้นเมื่อพระเจ้ำชัยวรมันที่ ๒ เสด็จขึ้น
ครองรำชย์
พระเจ้าชัยวรมันที่ ๒ (พ.ศ. ๑๓๓๓ - ๑๓๘๙) พระองค์ทรงเป็น
ปฐมกษัตริย์ผู้สร้ำงรำชอำณำจักรกัมพูชำยุคเมืองพระนคร แต่ไม่ได้เป็นผู้สร้ำง
ตัวเมืองพระนคร หลักฐำนที่ปรำกฏในจำรึกสดกก๊อกธมกล่ำวว่ำ พระเจ้ำ
ชัยวรมันที่ ๒ เป็นเจ้ำชำยเขมรที่เสด็จกลับมำจำกชวำ (เชื่อกันว่าพระองค์
อาจจะถูกจับไปอยู่ที่ชวาในฐานะตัวประกันเมื่อครั้งชวายกทัพมาตีกัมพูชา
เมื่อราวปลายพุทธศตวรรษที่ ๑๓) และทรงท ำกำรรวบรวมบ้ำนเมืองที่
แตกแยกให้รวมกลับเข้ำเป็นอันหนึ่งอันเดียวกันอีกครั้ง พระองค์ทรงท ำให้
รำชอำณำจักรกัมพูชำเป็นอิสระพ้นจำกอ ำนำจทำงกำรเมืองของกษัตริย์ชวำ
ด้วยกำรประกอบพระรำชพิธีสถำปนำพระองค์ขึ้นเป็นพระจักรพรรดิ
(cakravartin) ผู้ยิ่งใหญ่แห่งรำชอำณำจักรกัมพูชำ พระรำชพิธีนี้ประกอบขึ้น
บนเขำมเหนทรบรรบต ซึ่งเชื่อกันว่ำคือเขำพนมกุเลนที่ตั้งอยู่ทำงตอนเหนือ
ของเมือพระนครในปัจจุบัน เพรำะบนเขำพนมกุเลนมีซำกโบรำณสถำนหลำย
แห่งซึ่งมีรูปแบบศิลปะที่แสดงให้เห็นถึงอิทธิพลศิลปะชวำและศิลปะจำม
อันเป็นลักษณะส ำคัญของศิลปะสมัยหัวเลี้ยวหัวต่อระหว่ำงศิลปะสมัยก่อน
เมืองพระนครตอนปลำยกับศิลปะสมัยเมืองพระนครตอนต้น
ในเวลำเดียวกันพระองค์โปรดให้พรำหมณ์ประกอบพิธี “ลัทธิ
เทวราชา” เพื่อสถำปนำเทวะผู้เป็นรำชำของเทวดำทั้งปวงขึ้นเป็นเทพ
คุ้มครองรำชบัลลังก์และรำชอำณำจักรขึ้นด้วย ลัทธิเทวรำชำเป็นลัทธิพิธีทำง
ศำสนำที่พระเจ้ำชัยวรมันที่ ๒ ทรงโปรดให้พรำหมณ์ประกอบขึ้นในแผ่นดิน
กัมพูชำเป็นครั้งแรก กำรประกอบพิธีนั้นท ำให้มีกำรสร้ำง “ศาสนบรรบต”
หรือกำรจ ำลองเขำพระสุเมรุขึ้นในรำชธำนีเพื่อใช้เป็นที่ประดิษฐำนรูปเคำรพ
ของเทวรำชำ (ซึ่งเป็นเทวดาผู้คุ้มครองพระราชอาณาจักร) เชื่อกันว่ำ
[๒๘๑]
